• Năm 25 tuổi

    hoang-hai-thuy-25-tuoi.jpg

    Hoàng Hải Thủy, năm 25 tuổi, trong căn nhà 78/5 đường Mayer, mới đổi tên là đường Hiền Vương, Tân Định, Sàigòn, Năm 1957.
  • Thể Loại

  • Được yêu thích …

  • Bài Cũ

Thuyền Cắm Tay Sào

Em có nghe
mùa thu mưa giăng, lá đổ,
Em có nghe nai vàng hát khúc yêu đương ?
Và Em có nghe.. khi mùa thu tới
Mang ái ân mang Tình Yêu tới…
Em có nghe… nghe hồn thu nói
Mình yêu nhau nhé!.

Mùa Thu cho Em. Nhạc và Lời Ngô Thụy Miên – Thụy Anh.

Hoang Hai ThuyTôi hay kể Thơ trong những bài tôi viết. Thơ tôi kể đây không phải là Thơ của tôi mà là Thơ của những thi sĩ tôi yêu mến: Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, Hoàng Cầm. Thi sĩ Đinh Hùng từ trần năm 1967 ở Sàigòn, Thi sĩ Vũ Hoàng Chương tạ thế cuối năm 1976 khi Sàigòn đã bị chiếm, đã bị đổi tên là Thành Hồ, Thi sĩ Hoàng Cầm hiện sống ở Hà Nội. Đã hơn một lần tôi viết về chuyện trong những năm tôi muời sáu, mười bẩy tuổi tôi có mần thơ — đa số những người viết tiểu thuyết khi tuổi đời chưa ngoài Hai Bó đều có ít nhiều mầân thơ — Hai mươi tuổi tôi bước vào làng báo với chân phóng viên Nhật báo Ánh Sáng — Sàigòn 1952 — rồi Cuộc Sống, Tình Yêu và Việc Làm cuốn tôi trôi đi trong dòng đời. Từ năm 1954 đến năm 1975, hai mươi năm tuổi trẻ và tuổi đẹp nhất đời tôi, tôi sống không có gì đáng kể là phiền muộn. Vật bất kỳ bình tắc minh. Không chỉ vật gặp bất bình mới kêu lên, người gặp bất bình kêu lớn hơn vật. Cuộc đời đãi tôi thật hậu, đời và người không làm gì để tôi phải bất bình, tôi lại không phải là thi sĩ nên tôi chẳng có lý do gì để mần thơ.

Nói cho đúng hơn và nói nghiêm túc hơn, một trong những nguyên nhân làm tôi không mần thơ là tôi viết được truyện. Có tâm tư hay có bất bình, tôi bầy tỏ, tôi kêu lên trong những bài tôi viết. Tôi không cần phải kêu lên trong Thơ.

Và cũng hơn một lần tôi viết tôi không mần thơ vì tôi đã có sẵn Thơ — không những chỉ là Thơ suông mà còn là Thơ Rất Hay — bất cứ lúc nào trái tim tôi rung động, tôi ngất ngư đi một đường cảm khái, tôi cần Thơ, tôi có ngay những lời Thơ tuyệt đẹp diễn tả tâm tình tôi một cách tuyệt vời. Chẳng hạn như xa nhau hai mươi mấy mùa thu lá bay — Nàng theo chồng sang Mỹ Quốc trước Ngày Oan Nghiệt Ba Mươi Tháng Tư — sau cuộc biển dâu trời long, đất ngả nghiêng, một đêm buồn chúng tôi gập lại nhau ở Sài Gòn, thành phố bị chiếm đóng, bị cưỡng bức đổi tên. Tôi không còn trong tuổi đang xoan nữa, tôi đã sống muời chín năm u ám trong lòng thành phố thủ đô của tôi đỏ chói mầu cờ máu, tôi đã bị tù đầy hai lần, mái tóc tôi không phong sương mà bạc trắng, khuôn mặt tôi cằn cỗi in hằn những vết roi đời, tôi bồi hồi thấy nàng vẫn trẻ như năm xưa. Khi nàng đi ra khỏi cuộc đời tôi nàng ba mươi tuổi, thời gian đi qua không để lại dấu vết gì trên nhan sắc của nàng, ba mươi mùa xuân qua nàng vẫn ba mươi tuổi. Tim tôi xúc động và tôi làm Thơ:

Phải chăng từ độ ấy quan san
Trời đất cùng đau nỗi hợp tan,
Chỉ có mình Ta phai áo lục,
Còn Em sau trước vẫn hồng nhan?

Thơ diễn tả tâm tình tôi tàn khốc đến như thế thì đích thị là Thơ của Tôi rồi chứ còn gì nữa! Nhìn người yêu xưa môt thời hoa niên, nhớ lại những ngày xưa thành phố thân thương của ta, quân đội của ta, cảnh sát anh em ta, xa lộ của ta, mặt trời, trăng sao, mây trắng, nước xanh, những hàng dừa bên cầu xa lộ của ta. Của ta tất cả…! Không khí cũng của ta..! Em nhớ không Em?

Có phải Em là mùa thu xa lộ
Tuổi hoa niên anh lót áo —

áo đi mưa xanh Không quân Mỹ viện trợ

— Em nằm ?

Tôi thương tiếc tuổi trẻ, tình yêu của chúng tôi và tôi mần Thơ:

Mắt lặng nhìn nhau từ dĩ vãng,
Chợt xanh mầu áo nhớ thương xưa.
Bóng Em khoảnh khắc thành hư ảo,
Buồn lướt hàng mi thấp thoáng mưa…

Từng nhớ, từng thương, từng chụm đầu,
Từng chung dòng lệ thấm vai nhau.
Mà trong mắt liếc ngờ quan ải,
Nhịp thở ân tình cũng biển dâu.

Thơ Đinh Hùng. Lẽ ra tôi không cần viết Thơ Đinh Hùng, bạn phải biết đó là Thơ Đinh Hùng, bạn không biết là bạn có lỗi. Tôi chắc bạn đồng ý với tôi: đã có sẵn Thơ và Thơ đã hay đến như vậy tôi còn vất vả, ì ạch mần Thơ làm chi nữa? Đó là một trong những lý do làm tôi không làm thơ. Nếu bạn từng đọc những bài tôi viết, chắc bạn thấy một chuyện: tôi hay kể Thơ nhưng tôi ít kể những Lời Nhạc trong những bài tôi viết.

Có những bản Nhạc Tình nhạc sĩ đặt lời tuyệt vời như Thơ, như lời Thơ Nhạc của Đoàn Chuẩn, như lời bản Mùa Thu Cho Em của Ngô Thụy Miên – Thụy Anh tôi kể trên đầu bài viết này. Mùa Thu đến, mùa Thu đang ở, mùa Thu sắp đi qua Rừng Phong của tôi, trái tim tôi bồi hồi đi một đường cảm khái, tôi muốn thốt lên Thơ và Nhạc sĩ làm Thơ dùm tôi:

Em có hay… hay mùa thu tới…
Hồn Anh ngất ngây…
Nắng úa dệt mi Em
Và mây xanh thay tóc rối
Nhạt môi môi Em thơm nồng
Tình yêu vương vương má hồng..
Sẽ hát bài cho Em
Và ru em yên giấc tối.
Ngày mai khi mưa ngang lưng đồi
Chờ Em Anh nghe mùa thu tới…

Tôi không kể Lời Nhạc nhiều như tôi kể Lời Thơ vì một lý do giản dị là tôi không nhớ Lời Nhạc bằng tôi nhớ Lời Thơ, và trong Tàng Kinh Các của tôi ở Rừng Phong không có nhiều bản nhạc.

Tháng 11 năm 1994 khi bánh xe lãng tửmuộn màng, khấp khểnh đưa vợ chồng tôi đến xứ này mùa Thu đẹp vừa đi qua Rừøng Phong, rừng lá phong vàng đỏ không còn nữa. Nhưng năm nay khi tôi viết những dòng này mùa Thu đang rất đẹp ở đồng đất Virginia của Những Người Yêu. Và những ngày như lá, tháng như mây, Thơ Thanh Nam, thấm thoắt vậy mà vợ chồng tôi đã sống mười niên ở Rừng Phong lòng vòng Hoa Thịnh Đốn. Tôi kể Thơ của Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn để tả cảnh Rừng Phong thu đã.. của tôi:

Với bao tà áo xanh đây mùa Thu
Hoa lá tàn hàng cây đứng hững hờ
Lá vàng từng cánh rơi từng cánh
Rơi xuống âm thầm trên đất xưa.
Gửi gió cho mây ngàn bay
Gửi bướm muôn mầu về hoa
Gửi thêm ánh trăng,
Mầu xanh lá thư
Về đây với Thu trần gian…

Các thi sĩ của ta thường mù tịt về Nhạc, nhưng ta có một số nhạc sĩ làm thơ rất hay. Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn là một trong những nhạc sĩ làm Thơ hay ấy. Với tôi Đoàn Chuẩn là nhạc sĩ làm Thơ hay nhất. Thơ trong Nhạc Đoàn Chuẩn, cũng như Thơ trong nhạc của nhiều nhạc sĩ khác, không bị gò bó niêm luật, không bị hạn chế số chữ như Thơ trong những bài thơ. Không bị lệ thuộc niêm luật nhưng Thơ Nhạc vẫn không phải là loại Thơ viết như văn suôi, nhạt huyếch, vô duyên, tối om, không chấm phết, gọi là thơ tự do, thơ mới. Thơ trong Nhạc của nhiều nhạc sĩ hay hơn Thơ trong Thơ của nhiều thi sĩ.

Ơi…! Ông bạn Hát Ô Sáu Bó, Bẩy Bó đang đọc những dòng này.., tôi chắc dù khó tánh đến mấy ông cũng đồng ý mí tôi rằng khi tôi đã có những lời thơ đẹp đến như vầy để tả cảnh Thu Vàng tôi còn nhăn nhó nặn ra những lời thơ dở ẹt để tả cảnh Thu Vàng làm chi nữa:

Thu đi cho lá vàng bay…
Lá rơi cho đám cưới về
Ngày mai người em nhỏ bé
Ngồi trong thuyền hoa
Tình duyên đành dứt…
Có những đêm về sáng
Đời sao buồn chi mấy cố nhân ơi…
Đã vội chi men rượu nhấp đôi môi
Mà phung phí đời Em không tiếc nhớ…

Mèn ơi.! Thơ đến như dzậy chắc tôi chít mất, bạn ơi, người bạn ở chín phương trời, mười phương đất. Nàng lên xe bông về nhà chồng tôi đã đứt ruột, nàng lên thuyền hoa về nhà người ta, tình duyên đành dứt..! Làm sao tôi sống được! Tim tôi vỡ ra làm năm mươi mấy mảnh! Ruột đứt may ra còn vá được, tim vỡ thì không thể chắp lại. Vô phương. Chết là cái chắc. Tôi chẳng nói ra bạn cũng biết: tôi là thành viên Hội Cơm Nhà, Quà Vợ, trung kiên, thuần thành, gương mẫu. Nói huỵch toẹt ra là cả đời tôi chẳng có và chẳng biết nhân tình, nhân bánh là cái khỉ khô gì, người đàn bà kiếp trước mắc nợ tôi nên kiếp này làm vợ tôi để trả nợ thì sống liền tù tì bên tôi suốt đêm, suốt ngày, tức “chăm phần chăm”, vảnh-cát suyệc vảnh-cát, vingt quatre sur vingt quatre, 24/24. Đọc những bài tôi viết đôi khi bạn thấy tôi vi vút phóng bút loạn cào cào, châu chấu về một vài hình ảnh đàn bà đã tha thướt đi qua đời tôi rồi đi mất hút, những nàng Em vẫn Kiều Thu tròn tuổi nguyệt, tôi chắc bạn dư biết đó toàn là những chuyện tôi bịa ra, chuyện hổng có thật. Đúng dzậy đó, thưa bạn. Tôi chân chỉ hạt bột chuyên nghiệp dzậy mà bạn ơi.., đôi khi tim tôi vẫn cứ thổn thức:

Có những đêm về sáng
Đời sao buồn chi mấy cố nhân ơi!
Đã vội chi men rượu nhắp đôi môi
Mà phung phí đời nhau không tiếc nhớ!
Lá đổ muôn chiều.. ôi lá uá
Phải chăng là nước mắt người đi?
Em ơi.. đừng dối lòng
Dù sao chăng nữa không nhớ đến tình đôi ta…

Nhưng mà tôi nghĩ… Cơm nhà, quà vợ, chân chỉ hạt bột, cả đời chỉ biết có một cái.. Mình đâu có tội gì. Cả đời chỉ biết có một cái cũng đâu có gì là xấu. Biết năm bẩy cái hay biết một, hai cái cũng sập xí, sập ngầu như nhau thôi. Mình tưởng tượng mình yêu đương ra rít, mình Tình chỉ đẹp những khi Tình dang dở, mình tiếc nuối, mình thương khóc, mình cũng đâu có tội tình gì. Cơm nhà, quà vợ là một chuyện, tiếc thương nhân tình, nhân bánh là một chuyện khác. Ai cơm nhà, quà vợ hơn tôi, dzậy mà nhờ thiên tài của Nhạc sĩ tôi vẫn rất ư là hào hoa phong nhã gửi tới Nàng — NÀNG viết hoa cả bốn chữ, hoa luôn dấu huyền:

Gió bay từ muôn phía, tới đây ngập hồn anh,
rồi tình lên chơi vơi,
Thuyền anh một lá ra khơi…
Về em phong kín như mây trời…
đêm đêm ngồi chờ sáng mơ ai.
Mộng nữa cũng là không..
Ta quen nhau mùa thu,
ta thương nhau mùa đông,
ta yêu nhau mùa xuân,
để rồi tàn theo mùa xuân..
Người về lặng lẽ sao đành!

Thu vàng ở Rừng Phong, đọc lại những lời thơ nhạc vợ chồng tôi yêu từ những năm mươi mấy mùa thu trước, tôi nói với Alice:

— Nhớ nhau từng phút, yêu từng giây..! Thơ đến như vầy thì.. chặc chệt, chặc chệt.. em ơi..! Anh sẽ viết bài “Nhớ nhau từng phút, yêu từng giây” tặng Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Anh cám ơn ông ấy đã làm dùm anh những lời thơ tả tình anh tuyệt cú mèo. Em có thấy lạ không em.. Năm 54 .. Ta quen nhau mùa thu.. Ta thương nhau mùa đông.. Ta yêu nhau mùa xuân rồi ta yêu nhau liền tù tì sáu bẩy chục mùa xuân, mùa thu, mùa đông..Ta yêu nhau luôn cả mùa hạ..Khi anh gập em, em đã biết, em đã nghe, em đã yêu Tà Áo Xanh, Thu Quyến Rũ, Chuyển Bến. Ta yêu Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn năm đời ta mới Hai Bó lẻ Hai, Ba Que.. Năm mươi mùa lá rụng sau, đôi ta ba chìm, bẩy nổi, chín lênh đênh, tuổi đời đôi ta cộng lại sỉu sỉu đến gần Mười Lăm Bó.. Em vẫn còn xoan, dự thi Hoa Hậu Lão Bà tuổi đời Sáu Bó Gập lên đến Chín Bó, Hoa Hậu thì không chắc lắm song chắc như bắp là em sẽ dzô chung kết, tức em là fi-nan-lít. Anh thì nhan sắc tàn phai, mái tóc phong sương, khuôn mặt cằøn cỗi in hằn những vết roi đời, chẳng nói làm chi. Chỉ cần nói có biết bao nhiêu cái ta yêu mê thời ta Hai Bó nay ta coi rẻ hơn cái bí-tất rách, nhưng ta vẫn yêu Nhạc Đoàn Chuẩn y như năm xưa. Em thấy hay không Em? Nhớ nhau từng phút, yêu từng giây.. Mèn ơi.. Chặc chệt.. Chặc chệt…!

Nhờ có thời gian được mon men ngồi bên rìa chiếu văn nghệ, tôi có đôi lần được vào hậu trường sân khấu cải lương, được nói chuyện với Kỳ Nữ Kim Cương, Cải lương Chi Bảo Thanh Nga, Nữ ca sĩ Kim Hoàng một thời tài sắc, lại có lần tôi được đóng xi-la-ma, phim Hai Chuyến Xe Huê, đạo diễn Hoàng Anh Tuấn, nên vợ chồng tôi có hân hạnh được quen biết những danh tài Nhạc Việt là các ông Dương Thiệu Tước, Lê Thương, Thẩm Oánh, Lê Trọng Nguyễn Nắng Chiều, Trọng Khương Bánh Xe Lãng Tử, Hoài Bắc, Nhật Bằng, Lê Đô, Vũ Huyến, Văn Phụng, Nguyễn Hiền, Huỳnh Anh, Anh Ngọc, Tâm Đan, Lệ Thu, Thái Thanh, Đan Phú, Đan Thọ, Trịnh Hưng, Dạ Chung Hoàng Vĩnh Lộc, Phạm Duy..vv.Nhưng chúng tôi không được quen biết, không được gập Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn lần nào. Nhạc sĩ ở Hà Nội, sau 1975 nghe nói ông có vào Sài Gòn mấy lần, những lần ấy tôi đều « nằm ấp », tức tôi đang bị tù.

Cùng với Thơ Đinh Hùng, Thơ Hoàng Cầm, Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn đến với tôi năm tôi tuổi đời bằng tuổi em Kiều Thúy, tức đôi tám, lại tức Một Bó lẻ Bẩy, Tám Que. Năm ấy là năm 1950, thời gian mắt tôi sáng, tóc tôi xanh, hồn tôi trắng. Và từ năm ấy đến nay đã năm mươi mấy mùa lá rụng trôi qua cuộc đời — hơn một nửa thế kỷ — qua bao nhiêu tang thương biến đổi Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn vẫn làm tim tôi rung động, tôi vẫn yêu Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn như ngày tôi còn trẻ.

Tôi không có khiếu về âm nhạc, tôi không có cái các nhà quân tải Tây gọi là “oreille musicale“. Tôi yêu nhạc, thích đàn nhưng tôi học nhạc hổng có dzô. Lần thứ nhất năm 1950 tôi học guitare espagnole Thầy Tạ Tấn ở Hà Nội, lần thứ hai năm 1960 tôi học Thầy Lâm Tuyền ở Sàigòn — Thầy Lâm Tuyền đã qua đời ở Sài Gòn, tôi không biết Thầy Tạ Tấn ra sao ở Hà Nội — nhưng học hổng dzô là hổng dzô. Tuy có đủ điều kiện để học Nhạc — nói Học Nhạc cho có vẻ long trọng; thực ra chỉ là việc phừng phưng mấy accord đàn Espagnol, trò vặt này nhiều anh chẳng cần học hành gì cũng mần được ngon lành, nhưng tôi cũng mần không được, kết quả là tôi mù tịt về Nhạc. Như Sinclair Lewis, Văn sĩ Mỹ Giải Nobel Văn Chương, viết trong tác phẩm The Life of Dr. Arrowsmith: “Những bản nhạc nói là tả cảnh núi cao, rừng sâu mà nghe như đấm vào tai..”, nghe những bản nhạc cổ điển của những ông Bach, Mozart, Chopin tôi cũng chỉ thấy như tôi bị đấm vào tai, tôi chỉ thấy chán ngấy.

Bởi vậy khi tôi nói tôi yêu Nhạc Đoàn Chuẩn đó là tôi muốn nói tôi yêu Lời Nhạc của Nhạc Đoàn Chuẩn. Những Lời Nhạc như Lời Thơ. Tuyệt đại đa số Thi sĩ ta mù tịt về Nhạc, nhưng nhiều Nhạc sĩ ta làm được Thơ. Không những chỉ làm được Thơ mà thôi, nhiều Nhạc sĩ ta làm Thơ rất hay. Như Văn Cao:

Một chiều xưa trăng nước chưa thành thơ,
Trầm trầm không gian mới rung thành tơ.
Vương vất heo may hoa yến mong chờ.
Ôi tiếng cầm ca.. Thu tới bao giờ…!

 — Trương Chi

Như Đặng Thế Phong:

Đêm nay thu sang cùng heo may
Đêm nay sương lam mờ trong mây.
Thuyền ai lờ lững trôi suôi dòng?
Như nhớ thương ai chùng tơ lòng…
Con thuyền không bến

Một nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày tôi cảm khái lời Thơ Kiều Thu của Vũ Hoàng Chương:

Một mảnh hồng tiên trĩu ngón tay,
Hương mùa xuân mất ngậm ngùi bay.
Xa sôi trang giấy thơm mùi tóc,
Dáng chữ thanh tao gợi nét mày.
Em vẫn Kiều Thu tròn tuổi nguyệt,
Trần ai nào lấm được thơ ngây.
Trán nghiêng tâm sự môi còn mím,
Như thưở ban đầu mộng chớm xây.
Viết gửi cho ta niềm tưởng nhớ…
Hồn phong ân ái bức thư này.
Em ơi thăm thẳm mười năm cách.
Gập lại nhau rồi Em có hay?
Trong mộ thời gian chừng đã thấu
Tờ hoa kinh động, sắc hây hây…

Và đây là lời Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn, bài Lá Thư:

Nhớ tới mùa thu năm xưa gửi nhau
lá thư ngào ngạt hương,
Nét bút đa tình lả lơi…
Nhớ phút ngập ngừng lòng giấy viết rằng..
Chờ đến kiếp nào, tình đầu trong gió mùa..
Người yêu ơi..!
Em nay về đâu? Phong thư còn đây..
Nhớ nhau.. Tìm nhau trong ánh sao..!
Nhớ tới ngày nào cùng bước đến cầu…
Ngồi xõa tóc thề.. Hẹn lời ân ái..
Trôi tới bến nào.. Hình dáng thuyền yêu..!
Thời gian như xóa lời yêu đương.
Thời gian phai dần mầu bao lá thư.
Anh quay về đây đốt tờ thư,
quên đi niềm ân ái ngàn xưa.
Ái ân theo tháng năm tàn.
Ái ân theo tháng năm vàng.
Tình người nghệ sĩ phai rồi.
Nhớ tới mùa thu năm nao mình anh lênh đênh
rừng cùng sông…
Chiếc lá thu dần vàng theo.
Nhớ tới ngày nào cùng bước đến cầu..
Ngồi xõa tóc thề..Còn đâu ân ái chăng..! Người xưa..!

Cám ơn bạn chịu khó đọc tôi đến những dòng này. Bạn thơm như múi mít chín, bạn hăng mùi tỏi tươi, tôi xin cám ơn. Bạn thơm như múi mít tôi cám ơn tám lạng, bạn hăng mùi tỏi tươi tôi cám ơn nửa cân. Tôi để dành bạn làm việc so sánh Lời Thơ Vũ Hoàng Chương, Lời Nhạc Đoàn Chuẩn qua hai tác phẩm để đời hai ông viết về những lá thư tình của hai ông. Tôi không dám lạm bàn. Tôi chân chỉ hạt bột, Cơm Nhà, Quà Vợ thuần thành. Cả đời tôi chỉ có một người đàn bà yêu thương tôi. Người đàn bà ấy là vợ tôi. Mà vợ tôi thì nàng sống liền tù tì bên cạnh tôi từ năm mươi năm nay — tất nhiên trừ những năm Việt Cộng ác ôn, côn đồ nhốt tôi trong tù — nàng sống bên tôi vảnh cát suya vảnh cát, 24/24, tức 24 giờ một ngày. Cả đời nàng chẳng viết cho tôi bức thư nào. Những người yêu nhau, gần nhau vảnh cát suya vảnh cát mỗi ngày không còn thì giờ đâu để viết thư tình cho nhau. Người yêu, người tình thì tôi hổng có. Chẳng bao giờ tôi nhận được thư tình, thư ái gì của ai nên tôi thấy tôi không có thẩm quyền bàn tán vẩân vương về những Lá Thư Tình của hai nhà nghệ sĩ chính cống Bà Lang Trọc.

Tôi chỉ có thể ca tụng thiên tài và tác phẩm của hai ông. Tôi đã viết về Thi sĩ Vũ Hoàng Chương, hôm nay tôi viết về Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Vũ Thi sĩ đã về ngôi cuối năm 1976 ở Sàigòn — Ngày nào ta trở về ngôi. Hồn thơ sẽ hết luân hồi thế gian. Ta van cát bụi bên đường. Dù trong, dù đục đừng vương gót này — Đoàn Nhạc sĩ sống và qua đời ở Hà Nội. Tôi viết bài này để bầy tỏ niềm cám ơn Người.

Thi sĩ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu được người đời ca tụng vì có những câu, những tiếng gọi là “câu thần, tiếng thần” trong thơ. Như tiếng “vèo” trong câu:

Vèo trông lá rụng đầy sân..
Công danh phù thế có ngần ấy thôi…

Tôi thấy Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn xử dụng ngôn ngữ thật thần kỳ. Như Lời bản nhạc Tình Nghệ sĩ:

Đây khách ly hương mấy thu vàng ấm.
Nơi quán cô đơn mơ qua trùng sóng.
Mơ tới bên em, em tô quầng mắt,
Em tôi ngập ngừng trong tấm áo nhung…

Mấy thu vàng ấm..” Mèn ơi.. Tôi chịu hai tiếng “vàng ấm” quá xá. Tôi chỉ nghe nói “vàng úa, vàng võ, vàng khè”, đôi khi tôi nghe nói “vàng óng”. Nhạc sĩ gieo tiếng “vàng ấm” làm tôi ngất ngư con tầu đi. Chưa cần nghe Nhạc Đoàn Chuẩn qua những giọng ca vàng Anh Ngọc, Duy Trác, Ngọc Long tôi từng nghe thời tôi hoa niên tôi vi vút giữa lòng thành phố Sài Gòn Đẹp lắm Sài Gòn ơi, chỉ cần một mình thầm đọc Lời Thơ Nhạc Đoàn Chuẩn thôi, tiếng thơ vang vang trong tim, trong hồn, một mình mình đọc, một mình mình ngất ngư, tôi đã loạng quạng như con tầu không bến…

… Qua bao rừng núi.. anh về đây..
Nhớ nhau từng phút, yêu từng giây..

 — Đường về miền Bắc

Và:

Chiều nay sao dâng nhanh mầu tím…
Và mây bay theo nhau về bến.
Thuyền cắm tay sào từ cuối thu…
Ngoài kia sông nước như đón chờ.
Thuyền ơi ! Sao mê say nhiều quá..?
Đường mê không ai ngăn cản lối.
Một sớm thu về chuyển bến xuôi…
Về đâu đây nữa trời ? Bến nao?

 — Chuyển Bến

Bến nao? Tôi thở hắt ra vì những câu thần ấy. Thuyền cắm tay sào từ cuối thu…! Nghĩa lý gì đây? Tôi tưởng tượng Nhạc sĩ muốn nói ông đã dừng bước giang hồ, đã cắm sào buộc chặt con thuyền phiêu lãng, đã vui, đã yên phận trong cảnh cơm nhà, quà vợ. Nhưng một chiều thu đến, Nhạc sĩ thấy đất trời toàn một mầu tím ngắt. Than ôi..! Trời đất này là trời đất ngày Từ Hải bỏ Kiều ra đi, trời đất này là trời đất ngày Từ Hải quay gót lãng du trở về với Kiều. Nhạc sĩ cắm sào thấy.. ngoài kia sông nước như đón chờ..! Trái tim Người rạo rực nhưng thuyền của Người đã cắm sào, tầu của Người đã không những chỉ buông neo mà còn mắc neo, Licence Thuyền Trưởng của Người đã trả lại cho Nha Hàng Hải Thương Thuyền…. Người than: Thuyền ơi..! Sao mê say nhiều quá.. Đường mê không ai ngăn cản lối.. Một sớm thu về chuyển bến xuôi… Nhưng mà..Về nơi đâu nữa trời? Bến nao? Nhạc sĩ đặt tên bản nhạc này là “Chuyển Bến“.. Nhưng tôi thấy thuyền ông chẳng chuyển bến mà cũng chẳng nhúc nhích, cục kịch một ly ông cụ nào, thuyền ông đã cắm tay sào từ cuối thu…!

Thế Phong, hiện ở Thành Hồ, được Trung Tâm Văn Hoá Pháp mời dự Tuần Lễ Sách — Semaine des Livres — ở Hà Nội, có đến thăm ông bà Đoàn Chuẩn. Đây là đoạn Thế Phong viết trong Tập “Hà Nội 40 năm xa..”, xuất bản năm 2000:

Trích “Hà Nội Bốn Mươi Năm Xa“. Người viết Thế Phong.

…Đoàn Chuẩn đang nằm trên chiếc giường nệm, cạnh đó là bàn để TV, đầu máy Video, máy nhạc compact-disc. Đạo diễn Đ.A.D mới thực hiện băng Video Nhạc Đoàn Chuẩn. Anh nói ngay: bản quyền trả vào hạng cao nhất là ba triệu đồng. Nhưng anh vẫn thích nghe băng nhạc hải ngoại hát nhạc của anh hơn. Anh ngồi dậy tiếp tôi. Chị Chuẩn pha hai cốc cà-phê sữa cho chủ khách nhâm nhi, trò chuyện. Nhớ lại: cậu công tử Đoàn Chuẩn, chủ hãng nước mắm Vạn Vân, Hải Phòng. Mỗi lần lên Hà Nội, cậu chơi ngông thuê riêng một chiếc máy bay bốn chỗ, hai cánh kép của hãng Autrex. Về xe hơi cậu chơi chiếc Buick 1952. Năm ấy cả Bắc Việt chỉ có hai chiếc Buick. Chiếc kia — Buick 1951 — của Thủ Hiến Bắc Việt Nguyễn Hữu Trí. Cậu từng tham gia kháng chiến, khi vào Khu Ba, khi ra Khu Bốn. Nhớ vợ Cậu làm bản nhạc Đường về miền Bắc, Tà Áo Xanh. Lan man cậu nhắc đến thời kỳ cậu mê Nữ ca sĩ Mộc Lan ở Sàigòn. Lúc ấy nữ ca sĩ nổi danh đang sống chung với Nhạc sĩ Châu Kỳ. Cậu chơi trội, theo đúng tác phong con nhà giầu, đặt mua hoa tươi ở một tiệm hoa. Mỗi sáng người tiệm hoa mang hoa đến nhà tặng nữ ca sĩ nhưng người tặng hoa chỉ là một người vô danh. Sáu tháng ngày ngày được tặng hoa Nữ ca sĩ vẫn không biết người ái mộ tặng hoa mình là ai. Một sáng nàng ra tối hậu thư cho người mang hoa đến: nếu người tặng hoa không cho biết phương danh, nàng sẽ ngừng nhận hoa. Thế là cậu công tử nhạc sĩ đa tình đành lộ mặt. Sau đó một số bản nhạc trữ tình ra đời, bắt nguồn từ Nữ ca sĩ Mộc Lan.

Còn bây giờ? Nhạc sĩ tài hoa nay ra sao?

Đoàn Chuẩn móm sều. Anh không mang hàm răng giả, người bủng mặc dầu vẫn mập mạp. Giọng nói thiếu hàm răng không còn chuẩn. Mùa thu năm nay anh đã bẩy mươi mốt. Anh cùng tuổi với chị. Tóc chị đã bạc phơ, chị nói đùa với tôi: “Vợ chồng cùng tuổi, ngồi ruỗi mà ăn. Nhưng bây giờ thì hết rồi..”

Đoàn Chuẩn đưa cho tôi xem tờ tạp chí có bài phỏng vấn anh, anh nói bây giờ anh ở vào tình trạng “Ba Tê”; Hết tiền, hết tình, và quan trọng hơn cả là hết tài. Anh chỉ sống với dĩ vãng, với những đưá con tinh thần tản mác khắp muôn phương — Chuyển Bến, Tình Nghệ sĩ, Dang dở, Tà Áo xanh.. Những đưá con trở về thăm anh trong những băng nhạc vang động âm thanh trữ tình, tiếc nuối. Nhờ những âm thanh ấy mà từ hải ngoại Nữ ca sĩ Khánh Ly, người chưa bao giờ anh gập mặt, người ca sĩ anh chỉ biết qua giọng ca, gửi về cho anh 200 đô-la, tờ giấy bạc có in hàng chữ In God We Trust, gọi là để anh thuốc thang. Tự dưng tôi nhớ đến bản Tình Nghệ sĩ của anh. Thực đúng như hai câu thơ của Mai Nguyệt (Đái đức Tuấn, Tchya):

Nghệ sĩ trót sinh giầu cảm lụy..
Dẫu tàn thân thế khó quên nhau !

Ba Tê..! Hết Tình, hết Tiền, hết Tài..! Nhà nghệ sĩ tài hoa có thể hết tiền nhưng ông không thể hết tình, hết tài. Tình của ông tập kết — mượn chữ của Tầu Cộng, hổng phải của Việt Cộng — ở bà vợ ông và ở Tình Yêu của Bà. Tầm thường nhất nước như tôi đây, tôi có tí tài hoa nào đâu, một tí tỉ tì ti tài hoa tôi cũng hổng có, dzậy mà trong oan khiên, trong hoạn nạn, tôi cũng được sống, tôi cũng sống được bằng Tình Yêu của vợ tôi.

Một tối đen hơn mõm chó mực ở Thành Hồ, đầu năm 1976, bốn mươi năm rồi đó, Nguyễn ơi — Lê Trọng Nguyễn bảo tôi: “Không biết mày đi thoát hay kẹt, gặp thằng S. tao hỏi mày có đi được không? Nó bảo mày còn đây. Tao kêu… Trời ơi.. Làm sao nó sống? Nó sống bằng cái gì? Thằng S. nó nói Nó sống bằng tình yêu của vợ nó chứ còn bằng cái gì nữa.”

Tôi đưa ra bằng chứng đó để nói rằng Đoàn Nhạc sĩ không bao giờ hết Tình. Ôâng có Tình Yêu Lớn của bà vợ ông, ông có cả triệu người Việt yêu ông qua lời Thơ, tiếng Nhạc của ông, những người Việt ấy biết ơn ông vì ông đã hát lên dùm họ Tình Yêu của họ, ông làm cho đời họ đẹp hơn. Họ cám ơn ông như người viết bài này ở Rừng Phong Xứ Mỹ buổi sáng mùa thu, từ một chỗ cách xa Hà Nội của ông bà ngàn dặm, nơi quê người ở tận nửa bên kia trái đất, viếtnhững giòng chữ này để cám ơn ông.

Đoàn Nhạc sĩ vẫn còn Tài chứ. Người tài hoa là tài hoa suốt một đời. Ông chỉ không còn sáng tác nữa thôi. Chúng ta không đòi hỏi ở nhà Nghệ sĩ Nhạc sĩ nhiều hơn những gì ông đã cho chúng ta. Đoàn Nhạc sĩ sáng tác khoảng 10 bản nhạc, bản nào cũng tuyệt cú mèo.

Qua Nhạc ông, qua những chuyện kể về đời tư ông, tôi thấy Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn là hội viên Hội Cơm Nhà Quà Vợ. Ông cũng cơm nhà, quà vợ như các ông Thi sĩ Vũ Hoàng Chương, Đinh Hùng, Nguyên Sa… Đọc thơ, nghe nhạc của mấy ổng ta tưởng mấy ổng yêu náo loạn cào cào, yêu lao nhao châu chấu, ta tưởng mấy ổng buông bà này, bắt bà nọ như mấy ổng thay áo sơ-mi. Nhưng Thơ Nhạc của mấy ông dzậy mà đời thật của mấy ông thì hổng dzậy. Mấy ổng chỉ yêu vung tí mẹt trong Thơ Nhạc của mấy ông thôi. Trong đời thật mấy ổng là Hội Viên Hội Cơm Nhà Quà Vợ chân chính, thuần thành, trung kiên, tòng nhất nhi chung, mấy ông trung thành với Chủ nghĩa Cơm Nhà Quà Vợ từ năm mấy ông còn trinh tiết…

Tôi hãnh diện vì tôi có Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn cùng là hội viên Hội Cơm Nhà Quà Vợ mí tôi. Xin quí vị cho phép tôi nhân bài viết này gửi vài lời đến những bạn Cơm Nhà Quà Vợ của tôi trên cõi đời này:

— Ơi.. Các bạn đồng hội Cơn Nhà Quà Vợ.. Từ lâu ta vẫn có mặc cảm tự ti kiêm tự teo vì ta cơm nhà, quà vợ. Nhiều lần chúng ta nghe những lời bỉ báng: “Thằng đó cơm nhà, quà vợ.. Cả quỷnh.. Chẳng biết cái mẹ gì..” Kể cả những người đàn bà đa tình cũng khinh thị chúng ta: “Anh.. cơm nhà, quà vợ.. Anh không dám sống theo trái tim anh..! Chán anh thấy mồ..!” Ta thấy người đời trọng thị những anh Thuyền Trưởng Hai, Ba Tầu mà coi khinh, coi rẻ những công dân chân chỉ, hạt bột Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta. Làm như chỉ có bọn Thuyền Trưởng Hai Tầu mới là đàn ông, mới tài hoa, chúng ta là đồ bỏ! Người đời có thành kiến đó là người đời sai lầm. Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta không thua kém gì bọn Thuyền Trưởng Hai Tầu. Bọn Thuyền Trưởng Hai Tầu có gì hơn chúng ta?

Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta có những nhân vật tài hoa ra rít. Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta có Thi sĩ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, Thi sĩ Vũ Hoàng Chương, Thi sĩ Đinh Hùng, Thi sĩ Nguyên Sa..!

Và Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta có Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn!

Advertisements

2 Responses

  1. Hội Cơm Nhà Quà Vợ chúng ta còn có CTHD nữa chứ.

  2. Sao em không thấy Bác khen bài Vàng Phai Mấy Lá, tức là bài Vĩnh Biệt? Lần đầu tiên em nghe bài này là lúc em ngồi trên gác nhà má sắp nhỏ em bây giờ. Lúc đó ở ngoài trời mưa, mưa đổ xuống mái tôn nghe lộp độp. Nghe chỉ có một hai khung đầu thôi em đã choáng váng vì hay quá. Em vội vàng chụp cuốn băng đưa lên xem của ai thì thấy tên Đoàn Chuẩn, nhạc sĩ của lòng em. Bài đó lời như thế này:

    Ai đốt Cô Tô thành vì đôi mắt giai nhân hề
    Lửa cháy bao đêm ròng, thành quách tan.
    Ai trót nhấp men tình để Mỵ Cơ thương nhớ
    Khi thác rồi, khi thác rồi, Tiêu Nhiễn vẫn còn mơ
    Ai xui ta gặp nhau, để tình gây oán trái
    Để tình anh bẽ bàng, và tình em lỡ làng,
    Để mùa Thu lá vàng khóc tình ta

    Từ nay bèo trôi, cầu xiêu, con đò nát
    Và mây đìu hiu cây rụng lá, thân mình về đâu?
    Đàn chùng, dây phím lỡ, mái đổ nhà xiêu, nhẹ như tiếng khóc thầm.
    Mây sầu vương chót núi, đường chia biên giới, người xa nhau mãi
    Giấc chiêm bao đêm nào chìm trong sương khói thời gian.

    Xưa có người Phù Sai rắc hoa vàng sau mỗi bước giai nhân.
    Đến bây giờ yêu không đành, mà ghét cũng không đành, mà dứt cũng không đành.

    Rồi đây thời gian đổi thay con người mới –
    Bài ca tình yêu bay lộng gió trên đường về tim.
    Chịu được sao giông tố, cánh buồm mong manh, nhẹ như cánh bướm vàng.
    Khi mùa Thu đến báo, tình duyên đã dứt, đường chia đôi lối.
    Gió nâng mây về trời đời nào quên cánh diều bay.

    Em khác gì Quỳnh Dao lúc phát (cát) lầm phung phí hết xuân xanh
    Lúc đêm về thương cho đời, và cũng ghét cho đời, và cũng chán cho đời
    Mưa dồn trôi nước lũ xuôi dòng thả hết bụi nhơ,
    Xuôi dòng trầm câu hát tương tư. Nhủ lòng thôi hết những mùa Thu

    Lá thu bay, về anh, như những cánh hoa đời em.
    Còn đâu cành hoa màu tím – đường đi dệt gấm vàng son.
    Lòng anh chua xót. Cánh hoa vì đợi anh rã rời, héo tàn úa vàng,
    … Vùi sâu trong kiếp thời gian.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: