• Năm 25 tuổi

    hoang-hai-thuy-25-tuoi.jpg

    Hoàng Hải Thủy, năm 25 tuổi, trong căn nhà 78/5 đường Mayer, mới đổi tên là đường Hiền Vương, Tân Định, Sàigòn, Năm 1957.
  • Thể Loại

  • Được yêu thích …

  • Bài Cũ

KÝ GIẢ SÀI GÒN

banbao

Tháng 12, 2012, một chiều — như mọi chiều — mầy mò trên Internet, tôi gặp bài viết của ông Cao Thế Dung. Tiến sĩ  CT Dung viết bài này năm 1991. Trong bài có đoạn tác giả viết đến chuyện một số “Ký giả Sài Gòn là Việt Cộng.” Bài này có nhắc đến Ký Giả Phan Nghị, tôi được quen biết Ký Giả Phan Nghị nên hôm nay tôi viết bài này.

Trích “Việt Nam Ba Mươi Năm Máu Lửa.” Tác giả Cao Thế Dung, xuất bản tại Hoa Kỳ năm 1991.

Ðiển hình như nhóm Ðông Nam Á Vụ của Cộng sản về đầu thú Pháp ở Hà Nội năm 1952. Pháp dùng làm gián điệp đôi; năm 1955 nhóm này đã len lỏi vào nhiều lãnh vực hoạt động ở Miền Nam, vào cả ngành an ninh tình báo của chính phủ Ngô Ðình Diệm. Ðiển hình như nhóm Ca Dao, nhóm Phan Nghị ( Ký giả ) và nhiều nhóm khác trong đó có Phạm Xuân Ẩn- lúc ấy còn là một cán bộ cấp thấp nhưng đã là nhân viên tình báo 2 mang làm cho Phòng Nhì Pháp từ năm 1950.

Hàng trăm điệp viên hữu hạng của Cộng sản từ Bắc được gửi vào Nam sau Hiệp Ðịnh Genève. Số điệp viên này thuộc Phòng Ðông Nam Á Vụ và Phản Gián, hầu hết đã có kinh nghiệm hoạt động nội thành, chia nhau xâm nhập qua nhiều đường giây thuộc nhiều lãnh vực. Phan Nghị thì hành nghề ký giả sau len lỏi vào làm cho tờ Ngôn Luận và Chính Luận ( sau 1963 ); Vũ Ngọc Nhạ len lỏi vào Công Giáo phía Linh Mục Hoàng Quỳnh; Nguyễn văn Lương, giáo viên tư thục ở Nam Ðịnh là kẻ đã móc nối Vũ Hạnh ( 1964 ) cùng Vũ Hạnh xuất bản tạp chí Tin Văn và sau bí mật cộng tác với Thế Nguyên, tạp chí Trình Bày. Cao Dao nối kết với Phạm Xuân Ẩn …

Ngưng trích.

CTHÐ: Tác giả Cao Thế Dung viết:

Ðiển hình như nhóm Ca Dao, nhóm Phan Nghị (Ký giả) và nhiều nhóm khác trong đó có Phạm Xuân Ẩn.. ..

Phan Nghị thì hành nghề ký giả sau len lỏi vào làm cho tờ Ngôn Luận và Chính Luận ( sau 1963.)

Thi sĩ Hoàng Song Liêm từ Mỹ về thăm Sài Gòn năm 2000. Ảnh Thi sĩ ngồi với Nhà Văn Văn Quang và Ký giả Phan Nghị. Ảnh HSL.

Thi sĩ Hoàng Song Liêm từ Mỹ về thăm Sài Gòn năm 2000. Ảnh Thi sĩ ngồi với Nhà Văn Văn Quang và Ký giả Phan Nghị. Ảnh HSL.

Ba tiếng “Nhóm Phan Nghị” làm người đọc có thể nghĩ có nhiều ký giả Sài Gòn là Việt Cộng cùng với ký giả Phan Nghị. Bọn ký giả này họp thành “Nhóm” do Phan Nghị cầm đầu. Xin thưa – theo như tôi biết – Ký giả Phan Nghị không phải là Việt Cộng, lại  càng không có cái gọi là “Nhóm Phan Nghị. Ký Giả.” Vì “Nhóm” là  phải có nhiều người. Trong bài, Tiến sĩ Cao Thế Dung dùng nhiều tiếng “nhóm”, như “nhóm Ca Dao,” tôi đăng ở đây nguyên văn bản viết của ông Tiến sĩ trên Internet, tôi théc méc “nhóm Ca Dao” là nhóm gì, hay đó là “nhóm Cao Dao?”

Năm 1972 Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ làm Trưởng Phái Ðoàn Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa sang Paris dự cuộc đàm phán về chiến tranh VN với Mỹ và Bắc Cộng. Ký giả Phan Nghị, tôi không nhớ năm ấy Phan Nghị là ký giả nhật báo nào, được chính phủ VNCH cho sang Paris theo dõi cuộc hòa đàm. Tôi không nhớ năm ấy có những ký giả Sài Gòn nào được chính phủ cho sang Paris theo dõi hòa đàm. Ký giả Phan Nghị được sang Paris – tiền chính phủ đài thọ — là nhờ Trung Tá Vũ Ðức Vinh. Kể ra trong giới ký giả Sài Gòn Xưa, Ký giả Phan Nghị có nhiều may mắn hơn anh em, ông là ký giả duy nhất của nhật báo Ngôn Luận được chính phủ cho sang Paris ăn chơi bằng tiền Nhà Nước.

Trung Tá Vũ Ðức Vinh, Không Quân, bút hiệu Huy Quang, nguyên là bạn với các ông Phan Nghị, Thanh Nam từ những năm 1950 ở Hà Nội, những năm các ông mới bắt đầu viết tiểu thuyết, làm thơ. Năm đầu di cư vào Sài Gòn, tôi nghe ông Thanh Nam kể ông Vũ Ðức Vinh và ông Phan Nghị mướn một nhà hai gia đình ở chung.

Khi Thiếu Tướng Nguyễn Cao Kỳ là Thủ Tướng – Chủ Tịch Ủy Ban Hành Pháp Trung Ương — Trung Tá Vũ Ðức Vinh làm Giám Ðốc Nha Vô Tuyến Truyền Thanh Quốc Gia. Trung Tá thân và được Thiếu Tướng Nguyễn Cao Kỳ tin cậy. Ký giả Phan Nghị được chính phủ cho sang Paris theo dõi hòa đàm là do Trung Tá Vũ Ðức Vinh.

Khi Phan Nghị từ Paris về Sài Gòn, anh viết phóng sự “Mít đi Tây,” tôi  không nhớ phóng sự “Mít đi Tây” được đăng trên báo nào. Thời gian qua đã năm, sáu chục mùa lá rụng: 1965-2012, tôi nhớ không đúng lắm về năm tháng – Than ôi, tôi già rồi, trí nhớ của tôi rỉ, mòn, cùn, sứt mẻ, rệu rã — , nhưng những sự kiện xẩy ra tôi kể trong bài này thì tôi nhớ đúng, có thật. Tôi nghe nói Phan Nghị bị bắt, tội liên lac với Việt Cộng ở Pháp – cũng không nhớ cơ quan nào bắt Phan Nghị: Tình Báo-Phản Gián hay  Công An Cảnh Sát – Phan Nghị chỉ bị giữ chừng 10 ngày. Sau đó khi gặp Phan Nghị, tôi hỏi:

“Mày làm gì để bị bắt?”

Phan Nghị cười hì hì:

“Ở Paris có mấy thằng  mời tao đi ăn, đi chơi. Tao đi với chúng nó. Tao đâu có biết trong chúng nó có thằng là Việt Cộng. Thằng này nó ghi  tên tao với một bí số trong sổ tay của nó. Coi như tao là người nó móc nối được. Bọn Tình Báo bắt được  cái sổ này, điều tra tao. Tao mà Việt Cộng cái gì.”

“Mày có bị đòn không?”

“Không. Tao khai hết. Tao khai nhanh lắm. Có cái chó gì đâu mà phải đánh cho tao khai.”

Phan Nghị làm ký giả nhà báo ở Hà Nội từ trước năm 1954. Khoảng năm 1957 anh vào làm phóng viên tòa soạn nhật báo Ngôn Luận.Năm 1965 khi TT Nguyễn Cao Kỳ làm Thủ Tướng, cũng do Trung Tá Vũ Ðức Vinh lo cho, Phan Nghị được trao cho việc làm chủ nhiệm một nhật báo. Nhật báo của Ký Giả Phan Nghị lấy tên là Nhật Báo Quân Dân, tòa soạn đường Phạm Ngũ Lão. Nhật báo có cái tên đao to, búa lớn là Quân Dân sống được chứng sáu, bẩy tháng. Ðây là thời kỳ Ký Giả Phan Nghị lên đến đỉnh cao nhất trong đời ký giả của anh. Ðây cũng  là thời gian náo động bất ổn nhất của chính quyền Quốc Gia sau khi Tổng  Thống Ngô Ðình Diệm bị giết: những chính phủ được dựng lên, bị chống phá, bị lật đổ. Những cuộc xuống đường biểu tình diễn ra liên miên.  Các Tướng dùng quân đội tranh quyền cai trị đất nước, lãnh tụ những đảng phái đố kỵ nhau, Phật tử xung đột với Ky-tô hữu, Quốc Trưởng và Thủ Tướng không ưa nhau..vv..vv..

Trong cảnh hỗn loạn ấy Nhật báo Quân Dân của Chủ nhiệm Phan Nghị đăng nơi trang tư một bản Nhắn Tin:

Nhắn tin: “Từ con. Tôi là Phan Khắc Ngưu có thằng con nuôi là Trần Văn Nhang. Nó phạm  nhiều việc sằng bậy làm buồn lòng họ hàng  nên tôi từ nó. Kể từ nay bà con đừng coi nó là con nuôi tôi nữa. Nay báo tin. Phan Khắc Ngưu.”

Năm xưa ấy tôi có đọc bản Nhắn Tin trên đây. Tôi không nhớ nguyên văn nhưng mấy lời Nhắn Tin là như vậy. Bản Nhắn Tin này bị coi là quá hỗn xược, đăc biệt “xỏ lá Bắc Kỳ lưu manh.” Nhắn Tin không những bị văn phòng Thủ Tướng lên án xúc phạm mà văn phòng Quốc Trưởng cũng kết tội vô lễ. Nhắn Tin do chính ông Chủ báo Quân Dân sáng tác. Thiếu Tướng Nguyễn Cao Kỳ, chắc bị trách móc, rầy rà nên khó chịu,  ông thấy nhật báo Quân Dân chỉ gây bất lợi cho ông nên ông cúp tiền nuôi báo, Nhật báo Quân Dân  Phan Nghị chết không kèn, không trống.

Khi Nhật báo Chính Luận ra đời, thay Nhật báo Ngôn Luận, 98/100 nhân viên toà soạn, ty trị sự  Ngôn Luận theo Thư Ký Toà Soan Từ Chung sang làm Nhật báo Chính Luận. Chỉ có mấy người không sang. Ðó là các ông Chủ nhiệm Ngôn Luận Hồ Anh Nguyễn Thanh Hoàng, ông Quản Lý Nguyễn Văn Cương, thường được gọi là ông Quản Cương,  là ông anh rể của ông Hồ Anh, Hoạ sĩ Ðào Ðức Khánh, bạn thân của ông Hồ Anh, chú Nguyễn Văn Châu, tay hòm chìa khoá của ông Hồ Anh, hoạ sĩ Văn Hiếu, họa sĩ Huy Tường và ký giả Phan Nghị. Như trên đã viết: lúc ấy đời Ký giả Phan Nghị đang lên phơi phới, ông làm chủ tờ nhật báo của ông; làm chủ báo là giấc mơ đẹp nhất của nhiều ký giả.

Phan Nghị viết phóng sự “Bờ Lờ” – Buôn Lậu – đăng trên Nhật báo Ngôn Luận khoảng những năm 1957, 1958. Phóng sự “Bờ Lờ” tả chuyện nhân dân đi buôn lậu ở miền Bắc trong thời chiến tranh Việt Pháp. Khi chiến tranh lan rộng, có thời Phan Nghị làm phóng viên chiến trường, đi mặt trận này, theo chiến dịch nọ. Mấy ông ký giả kể chuyện có lần phóng viên chiến trường Phan Nghị được Trung Tá Không Quân Lưu Kim Cương cho lên ngồi trên một phi cơ Skyraider,  hay phi cơ oanh tạc nào đó, bay ra mặt trận, để viết phóng sự sống kiểu mắt thấy, tai nghe. Trên phi cơ chỉ có phi công và phóng viên chiến trường Phan Nghị. Phi cơ bay đi bắn phá một hồi khi trở về đáp xuống phi trường, ông phi công thấy ông phóng viên chiến trường nằm chết ngất trên ghế. Ông phóng viên chiến trường Phan Nghị ngất đi từ lúc phi cơ bay lên, ông vẫn ngất khi phi cơ đáp xuống.

Như thị ngã văn. Tôi nghe chuyện như thế, tôi kể lại như thế. Người kể chuyện là các ông ký giả Sài Gòn đồng nghiệp, đồng thời với ông Ký Giả Phan Nghị.

Sau năm 1990, Phan Nghị sống lai rai bằng việc dịch những bài báo tiếng Pháp bán cho Nguyệt San Kiến Thức và vài tờ báo địa phương khác.

Ký giả Phan Nghị qua đời vì tuổi già – trên 80 — ở căn nhà của ông đường Bàn Cờ khoảng năm 2005. Trung Tá Huy Quang Vũ Ðức Vinh đi khỏi nước trước Ngày 30 Tháng Tư 1975, qua đời ở bang Washington, hay bang Oregon, Hoa Kỳ.

Những ngày như lá, tháng như mây…. Nhiều vị có tên trên đây nay không còn nữa ở cõi đời này.

Tôi không coi Vũ Hạnh là ký giả nên trong bài này tôi không viết về anh. Tôi không viết về anh Nguyễn Ngọc Lương – các ông ký giả Sài Gòn gọi anh này là Lương Thịt Chó – vì anh quá tầm thường, quá bết. Tôi thấy bọn Bắc  Cộng không dùng anh, anh đói dzài, đói dzẹt như bất cứ người dân Sài Gòn nào sau khi bọn Bắc Cộng đưa ảnh Già Hồ và khoai lang vào đường Tự Do, Sài Gòn. Sau 1975 Lương Thịt Chó đi đâu cùng xách kè kè cái cặp trong đựng đầy ních  những bài viết của các ông bà ký giả, nhà văn Sài Gòn. Những ông bà này tưởng anh VC  Lương Thịt Chó có thể đăng những bài đó trên báo nọ, báo kia của bọn Bắc Cộng.

Ghi thêm: giới ký giả Sài Gòn trước 1975 có hai Nguyễn Ngọc Lương – Nguyễn Ngọc Lương Thịt Chó và Nguyễn Ngọc Lương nhiếp ảnh viên. NN Lương Thịt Chó đã chết.  NN Lương nhiếp ảnh còn sống ở Sài Gòn; trước 1975 anh có nhiều ảnh thời sự bán cho báo Mỹ NewYork Times, anh hay tới toà soạn Nhật báo Sóng Thần.

Tôi không viết về Phạm Xuân Ẩn vì tôi coi anh này không phải là ký giả Sài Gòn, tôi không viết về Hoàng Trọng Miên vì tôi coi anh này không phải là ký giả, vì anh là tên ăn cắp nguyên một quyển khảo luận văn học của một người viết ở Hà Nội.

Khoảng năm 1960 – tôi viết “khoảng năm” vì tôi không nhớ đúng năm, tôi  viết “khoảng năm” để bạn đọc không chê tôi viết sai năm tháng — ông Nguyễn Trân, Tỉnh Trưởng Ðịnh Tường, bắt được một tổ Việt Cộng do tên Trần Bạch Ðằng cầm đầu. Tổ VC này tới 15, 16 người, trong số có hai người trong làng báo Sàu Gòn là Trần Chi Lăng và Văn Mạnh. Ðúng ra chỉ có Trần Chi Lăng là ký giả, Văn Mạnh là nhân viên trị sự toà báo Sàigonmới. Văn Mạnh là anh cháu họ của bà Bút Trà.

Thay vì bắt được Việt Cộng, Công An Ðịnh Tường điều tra xong giải cả bọn lên Tổng Nha Cảnh Sát Công An Quốc Gia, ông Tỉnh Trưởng Nguyễn Lương lại mở một cuộc gọi là “đấu lý ” với bọn Trần Bạch Ðằng. Cuộc “đấu lý” được tổ chức vào một sáng chủ nhật ở Rạp Hát trong thị xã Mỹ Tho. Vì anh cháu Văn Mạnh, bà Bút Trà xuống thị xã  Mỹ Tho “xem” cuộc “đấu lý.” Bà đi xe hơi nhà báo với cô Kim Châu, con gái bà. Tôi – H2T — với tư cách phóng viên Nhật báo Sàigonmới – com-lê ca-vát – đi theo.

Trên sân khấu rạp hát, một bên là cái bàn dài cho khoảng 12 Việt Cộng ngồi, trong số có anh Trần Chi Lăng và anh Văn Mạnh. VC Trần Bạch Ð8àng ngồi giữa bàn. Tất cả đền bận quần áo xi-vin, tức sơ-mi, quần Tây, Bên kia sân khấu là cái bàn nhỏ một mình ông Tỉnh Trưởng Nguyễn Trân ngồi. Gọi là “đấu lý” nhưng tôi thấy chẳng có cái gì gọi là đấu, là lý. Ông Tỉnh nói thao thao bất tuyệt. Ông nói giọng người miền Trung, tôi nghe mà nhiều câu tôi chẳng hiểu ông nói gì. Ông nói cả giờ. Ông nói xong, Trần Bạch Ðằng nói vài câu. Tôi chẳng nhớ TB Ðằng nói cái gì vì một lẽ dễ hiểu là  y nói vớ vẩn, nói cho có nói, y nói vì y không thể không nói.

Việc ông Tỉnh Trưởng Nguyễn Trân đưa bọn VC Trầân Bạch Ðằng ra “đấu lý” trước công chúng, theo tôi, là việc làm ngớ ngẩn. Không có chuyện người tù đấu lý với người giam giữ mình và có quyền thả mình. Em nhỏ lên ba cũng biết bọn Trần Bạch Ðằng sẽ không cãi lý với ông Tỉnh, bọn chúng biết xong cuộc  “đấu lý” chúng sẽ được thả. Chúng không ngu gì mà cãi lý với ông Tỉnh. Việc chúng muốn là được ra khỏi tù.

Hôm nay, 50 năm sau buổi sáng tôi xem cuộc ông Tỉnh Trưởng Nguyễn Trân đưa bọn VC Trần Bạch Ðằng ra đấu lý trước công chúng, tôi ghi nhận:

Trần Bạch Ðằng không nói lời nhận tội, không xin khoan hồng.

Trần Bạch Ðằng không hứa nếu được thả bọn y sẽ không theo Việt Cộng nữa.

Ðược thả, Trần Bạch Ðằng đi ngay ra khu Việt Cộng, ký giả Trần Chi Lăng trở về Sài Gòn, chị vợ trẻ của anh – chị này cũng là phóng viên tờ nhật báo nào tôi quên tên – có anh chồng mới, anh chồng mới của chị cũng là ký giả, anh ký giả này trẻ tuổi, chưa vợ con;  anh Trần Chi Lăng sống yên phận và yên lặng ở Sài Gòn. Sau Tháng Tư 1975 tôi nghe nói anh được cho làm chủ một cái gọi là Cưả Hàng Ăn Uống ở Sài Gòn. Tôi không có dịp nào đến Cửa Hàng Ăn Uống có anh làm “chủ nhiệm.”

Chuyện cuối cùng tôi được anh em kể về Trần Chi Lăng là anh về ở nhờ nhà một ký gả bạn anh, anh làm cô con chủ nhà có bầu. Cô này bằng tuổi con gái anh, anh bằng tuổi ông bạn ký giả chủ nhà.

Văn Mạnh trở về làm trong tòa báo Sàigònmới. Nhân viên toà báo chẳng ai théc méc về chuyện anh theo bọn VC. Sau khi báo Sàigònmới bị Nguyễn Khánh đóng cửa, tôi và Văn Mạnh không lần nào gặp lại nhau.

Sau cuộc “đấu lý” ít lâu ông Tỉnh Trưởng Nguyễn Trân không còn là Tỉnh Trưởng nữa. Tôi không biết ông từ chức hay ông bị cất chức. Tôâi nghe nói ông trở thành nhân vật đối lập với chính quyền, ông sang Hoa Kỳ trước Ngày 30 Tháng Tư 1975; ở Hoa Kỳ ông viết quyển hồi ký trong đó ông phê phán công và tội của Tổng Thống Ngô Ðình Diệm.

Khoảng năm 1960 một người không phải là ký giả Sài Gòn mà được coi là ký giả, bị bắt. Anh này là Văn Quang – trùng tên với ông Nhà Văn Văn Quang – khi bị bắt anh Văn Quang VC là nhân viên USIS – Sở Thông Tin Hoa Kỳ – hay anh là nhân viên Việt Toà Ðại Sứ Hoa Kỳ ở Sài Gòn. Có thể thời đó anh Văn Quang VC này có viết vài tin, vài bài cho các báo Việt. Trước khi anh bị bắt tôi có gặp anh vài lần.

Năm tháng qua…, cuối năm 1975 tôi có dịp gặp lại anh Văn Quang VC  một lần. Anh không nhớ tôi. Rồi anh mất tích. Không bao giờ tôi nghe ai nói đến anh Văn Quang VC nữa. Mới đây, ở Mỹ, cũng trong lúc mầy mò như thường ngày trên Internet, tôi thấy một bài viết về Văn Quang VC. Bài do một người ở Hà Nội viết. Trong bài có đoạn kể ông Ðại Sứ Hoa Kỳ đến gặp ông Tổng Thống Ngô Ðình Diệm, hỏi:

“Tại sao Công An Việt Nam bắt nhân viên Toà Ðại Sứ của tôi?”

Nhiều lần tôi thấy nhiều chuyện, nhiều tin do bọn VC viết ngu thật là ngu; như chuyện VC tả chị Võ Thị Sáu bị dẫn đi chịu án tử hình ở Côn Ðảo. Trên đường đi ra bãi bắn, chị  Võ Thị Sáu hái bông hoa hồng dại bên đường, đưa tặng người lính Bắc Phi sắp bắn chị. Người viết chuyện ngu mà cả bọn toà soạn tờ báo đăng chuyện ngu ấy cũng ngu không kém. Như chuyện đăng trên tuần báo Công An VC viết về một vụ tù vượt ngục ở Nhà Tù Chí Hoà. Truyện kể anh tù vượt ngục dùng cái muỗng nhôm đục tường sà-lim, bao nhiêu vôi, gach, sỏi đục ra anh cho xuống hố cầu tiêu, dội nước cho trôi đi, đục tường nhà tù xong anh chui ra, leo lên mái nhà tù, rồi từ mái nhà tù tụt xuống, phây phây đi vào khu nhà ở của bọn Cai Tù, anh lấy bộ quần áo công an phơi trên dây, mặc vào, đàng hoàng đi ra cỏng chính.

Hai người viết hai chuyện trên đây ngu mà cả bọn toà soạn hai tờ báo đăng hai chuyện ngu ấy cũng ngu không kém.

Người Việt làm nhân viên Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ, và những cơ sở phụ thuộc: USIS, USAID, không được người Mỹ coi ra cái thống chế gì cả. Khi một nhân viêân Việt bị Công An Việt bắt, cùng lắm là viên sĩ quan an ninh Mỹ – Security Officer – hỏi Công An Việt về lý do bắt người. Chuyện hỏi tin này ít khi xẩy ra. Viết ông Ðại Sứ Mỹ đến hỏi ông Tổng Thống Việt:

“Tại sao Công An của ông bắt nhân viên của tôi..?”

Ngu hết nước nói. Ngu phi-ní lô đia.

o O o

Ông Cao Thế Dung viết về việc phát hành sách báo:

Trích: Hệ thống phát hành sách báo trước Genève 54, Phòng Nhì Pháp kiểm soát khá chặt chẽ nhờ “nghệ thuật” phóng tài hóa thu nhân tâm nhưng đầu năm 1955, những tay Cộng sản làm “chỉ điểm 2 mang” cho Pháp, được rảnh tay và họ thực sự nắm ngành phát hành cũng như ngành cải lương, từ soạn giả đến anh kéo màn sân khấu.

Ngưng trích.

CTHÐ: Tuy gần như mù tịt về việc phát hành sách báo ở Sài Gòn nhưng vì chỉ gần mù tịt thôi nên tôi có thể viết:

Không có thời nào Phòng Nhì Pháp kiểm xoát việc phát hành sách bào ở Sài Gòn. Năm 1952 tôi làm nhân viên Nhật báo Ánh Sáng, tòa soạn, nhà in ở gần Restaurant Kim Hoa, đường Bonard, sau năm 1976 là đường Lê Lợi. Nhà in của người Pháp. Sau năm 1956 chủ nhân Pháp dẹp nhà in này, Tiệm Kem Kim Ðiệp vào nhà này. Những năm ấy các báo tự phát hành và  tự do phát hành, báo nào cũng có một cặp-rằng – caporal – lo việc phát báo. Sách có nhà phát hành Nam Cường. Phòng Nhì Pháp – Deuxième Bureau – lo về tin tình báo, tin Việt Minh, Dauxième Bureau không ăn nhậu gì đến việc phát hành báo Việt, lại càng không có chuyện Deuxième Bureau “phóng tài hoá thu nhân tâm,” tức việc bỏ tiền ra mua lòng người.

Năm 1956, Tổng Thống Ngô Ðình Diệm thành lập Quốc Gia Việt Nam Cộng Hoa, chính phủ nắm dộc quyền việc phát hành sách báo. Chính phủ thành lập Hội Cựu Chiến Sĩ Việt Nam, giao cho Hội điều hành Nhà Phát Hành Thống Nhất, trụ sở ở đường Trần Hưng Ðạo. Tất cả sách báo khi in ra đều phải đưa đến Nhà Thống Nhất để được phát hành. Có nhiều năm ông  Tchya Ðái Ðức Tuấn, ông nguyên là sĩ quan đồng hoá từ những năm 1950, cấp Ðại Úy, giải ngũ, ông về  làm việc ở Nhà Phát Hành  Thống Nhất.

Sau năm 1963 Nhà Phát Hành Thống Nhất bị dẹp, chính phủ không nắm độc quyền việc phát hành sách báo nữa. Các báo trở lại việc tự phát hành, sách được giao cho Nhà Phát Hành Ðồng Nai, có một nhà phát hành sách tư nhân nữa tôi không nhớ tên.

Không có thời nào chính phủ “nắm được ngành cải lương” vì cái lý do đơn giản là “không thể nắm được nó.” Bản chất của Cải Lương – Cải Lương viết hoa hai chữ C, L – là giải trí cho đàn bà. Khán giả cải luơng là những phụ nữ giới trung lưu có tiền nhờ chồng, những bà ít học, nhờ chồng mà có tiền, dư thì giờ, chuyên đi xem bói, nuôi béo Thầy Cúng, Thầy Buà, Thầy Chùa và đi xem cải lương,  và những người đàn bà giới bình dân, giới bà ba.

Không thể bắt Cải Lương diễn tuồng Chống Cộng. Cải Lương là phải diễn những vở tuồng lai căng lai quéo vô nghĩa như “Khi Hoa Anh Ðào Nở, Sầu Lên Ngọn Cỏ, Sơn Nữ Phà Ca..” Ngay thời nay, bọn Cán Bộ Văn Hoá Bắc Cộng nắm chặt cứng tất cả những bộ môn nghệ thuật, chúng cũng không thể bắt Cải Lương Quốc Gia VNCH phải có, phải diễn những vở tuồng xây dựng, đề cao cái Lá Ða ma tịt gọi là Xã Hội Chủ Nghiã.

10 Responses

  1. 20/12/2012

    Có lẽ ông Cao thế Dung nhầm với Thanh Nghị chăng?

  2. Kính Hoàng Lão Công Tử.

    Trước ngày 30/04/1975 tôi cũng có một thời gian thật ngắn nằm trong khám Chí-Hòa,nên những buổi được ra sân tắm,tôi đã nhìn thật kỹ để thán phục người Nhật đã xây cái khám rất kiên cố đến độ “một con kiến cũng không lọt được ra ngoài.” Vậy mà khi nghe bọn Việt Cộng nói về tên cướp Phước Tám Ngón hay Chín Ngón gì đó trốn tù Chí-Hòa,tôi thấy chuyện sao ly kỳ quá cứ như là chuyện…em bé Lê văn Tám làm cây đuốc sống đốt kho xăng vậy.
    Hỡi các bạn người Việt Tự Do hãy nhớ lời Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu nói:Ðừng nghe những gì bọn Việt Cộng nói…

  3. Tôi cũng bốc máy nói gọi vài người quen, hi vọng tìm ra lối đi, cuối cùng được Hoàng Hải Thủy — lúc đó đang làm việc với phòng Thông Tin Mỹ USIS — cho biết trong bảng danh sách những người được Mỹ bốc đi, tên gia đình tôi đứng hàng đầu. Đang sốt ruột ngồi đếm từng giờ từng phút, lại chỉ thấy Giám Đốc USIS là Carter trấn an tinh thần dân chúng trên màn ảnh truyền hình… … Một hôm, Phạm Thiên Thư và Trần Dạ Từ băn khoăn tới hỏi tôi về đường đi nước lùi. Tôi tâm sự với Phạm Thiên Thư về ý định soạn một bài hát bỏ nước, lấy tên Bầy Chim Bỏ Xứ. Tôi hình dung nước Việt Nam với một bầy chim phải cất cánh bay đi vì ở quê hương sẽ không còn bầu trời tự do cho chim bay bổng nữa. (Hoi ky Pham Duy)

  4. Loạt phóng sự “Bờ Lờ” của ông Phan Nghị xuất hiện ở Hà Nội, khoảng 1952-1954, trên một trong ba tờ nhật báo, tôi nghĩ chắc là tờ Tia Sáng, tờ báo đông độc giả nhất (hai tờ kia là Giang Sơn và Liên Hiệp). Tôi nhớ có một bài tên “Tưởng bở”, kể hai vợ chồng cùng là dân bờ lờ, tình cờ ngủ sát nhau qua đêm trên một chuyến đò dọc, thoạt đầu không nhận ra nhau vì trời tối. Giữa đêm hai người chung đụng, đến sáng mới nhận ra nhau; nghĩa là hóa ra cũng chẳng bở béo gì cả, cũng chỉ là “bổn cũ soạn lại” thôi. Thuở ấy, người Hà Nội mới “dinh tê” còn nhớ nhiều giai thoại về những ngày “tản cư”, những địa danh nổi tiếng như Đồng Quan, Chợ Đại, hai nơi dân bờ lờ gặp gỡ trao đổi hàng lậu thuồn từ vùng “tề” ra vùng “tự do/Việt Minh”, cũng như còn nhớ/dùng nhiều tiếng lóng như “bờ lờ”.

    Cũng câu chuyện ấy xuất hiện trên loạt phóng sự tôi nhớ có tên khác, là “Đò Dọc”, ở Sai Gòn, thì hai vợ chồng trong chuyện không phải là dân buôn lậu nữa, mà hai vợ chồng cán bộ Vẹm (Việt Minh).

    Tới năm 1957-1958 hai tiếng “bờ lờ” cũng như kiểu nói lóng bằng các chữ đầu vần/đầu tiếng phát âm theo lối “bình dân học vu”, hẳn là xa lạ với người Sai gòn, kể cả người Bắc di cư. Chắc là vì thế mà loạt phóng sự có cái tên mới “Đò Dọc”, và có thể vì thế nên ông Phan Nghị đổi hai vợ chồng “bờ lờ” thành hai vợ chồng cán bộ mà không ngại làm loãng chủ đề phóng sự.

    Vài hàng góp ý, chỉ mong sao chuyện xưa tích cũ ôn lại cho đúng sự thực.
    Trân trọng,
    Kim Bồng

  5. Nhà văn Vũ Bằng đóng vai nằm vùng hoàn hảo đến nổi không
    ai biết,kể cả văn nghệ sĩ thân cận với ông.
    Báo quốc doanh vừa đăng tin tưởng niệm Vũ Bằng ở Hà Nội
    và viết ông ta được thưởng Huân chương Kháng chiến năm
    2000 cơ đấy ! Lợi dụng dễ sợ,mất nước là phải !

    • Bon Cong San nhan vo. Vu Bang khong phai la Cong San nam vung. Toi biet, toi noi chac. HHT

      • Xin lỗi bác.Bác nói giống như ký giả Đặng Văn Nhâm về
        đại tá (gđ.nhị trùng ?) Phạm Ngọc Thảo.
        Ngay cả vợ của Phạm Ngọc Thảo mà đến nay vẫn thú
        nhận không biết chồng mình làm gián điệp nữa đấy.Ai
        đi vào nghề này thì đều phải tuân theo nguyên tắc giữ
        bí mật tuyệt đối kiểu “sống để dạ,chết mang theo”!
        Do đó,mới đây 1,2 tên ký giả Mỹ viết sách ca tụng Phạm
        Xuân Ẩn lên mấy tầng mây xanh,tôi vừa buồn cười vừa
        ghê tởm.Lý do là họ tin ngất những lời của tên gián điệp
        PXA.,vốn được đào tạo để nhập vai dối trá.Tôi ghê tởm
        là vì họ bị lừa suốt thời chiến tranh VN.nhưng trâng tráo
        không thèm nhận lỗi mà đóng kịch “đạo đức giả” để đề
        cao kẻ lừa bịp họ,hầu chạy tội ĐỒNG LÕA tiếp tay cho
        CS.miền Bắc trong việc nhuộm đỏ VNCH. !
        Trân trọng.

      • Lẽ ra,hôm qua phải chúc mừng bác mà quên
        nên nay xin chúc bác HHT.năm mới được sức
        khoẻ và nhiều may mắn.Kính.

  6. chau tin tuong vao su nhan xet cua CT qua rat nhieu bat viet CT vach mat chi ten rat chinh xac ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: