• Năm 25 tuổi

    hoang-hai-thuy-25-tuoi.jpg

    Hoàng Hải Thủy, năm 25 tuổi, trong căn nhà 78/5 đường Mayer, mới đổi tên là đường Hiền Vương, Tân Định, Sàigòn, Năm 1957.
  • Thể Loại

  • Được yêu thích …

  • Bài Cũ

Lucky Ba Hàng Chữ

smoke

Keep crying !
The Tobacco is dead !
Khóc đi Em !
Thuc lá đã chết !

Bác sĩ Suzuki, người từng nói ai có bệnh cứ ăn gạo lức muối mè trường kỳ là có thể trừ được mọi bệnh, kể cả những bệnh nan y như lao, ung thư vv.., ông còn nói :

“K thù nguy him nht ca loài người là cht đường trng..

Theo Bác sĩ Gạo Lức, Muối Mè Nhật Suzuki chất đường trắng mà ta vẫn tuyển lựa để uống cà phê là chất độc giết nhiều người nhất .

Lời cảnh cáo của Bác sĩ Suzuki được nói lên từ hơn nửa thế kỷ nay, đường trắng vẫn được loài người ưa dùng mỗi ngày một nhiều hơn. Thế rồi đến những năm cuối của thế kỷ 20 y học thế giới — mạnh nhất là Y Học Xê Kỳ — chĩa mũi dùi vào Thuốc Lá, cho Thuốc Lá là kẻ thù nguy hiểm nhất của loài người, khói thuốc lá trong có chất nicotine, nhựa đen, gây ra đủ chứng bệnh và làm chết nhiều người nhất.

Xê Kỳ là nước có kỹ nghệ sản xuất thuốc lá, thuốc điếu mạnh nhất thế giới và Xê Kỳ cũng là nước phát động phong trào bài thuốc điếu dữ dội nhất thế giới. Từ những năm 70 những bao thuốc điếu Mỹ đã bị pháp luật Mỹ bắt buộc phải ghi trên bao hàng chữ :

lucky“Warning: Cigarette smoking is hazardous to your health .”

Coi chừng : Việc hút thuốc có sự bất ngờ tới sức khoẻ của bạn. Cuộc chiến chống thuốc lá diễn ra dai dẳng, phe muốn tiêu diệt thuốc điếu, cho tới nay, không đạt được chiến thắng dễ dàng. Nhưng thời gian không ở về phe  những người hút thuốc lá. Trong cuộc chiến này sớm hay muộn thuốc lá cũng thua, cũng bị diệt. Ba mươi muàđồng đất Virginia xanh rờn những cây thuốc lá trúng mùa việc hút thuốc láở Mỹ đã bị cấm tiệt ở những nơi công cộng: thư viện, công sở, siêu thị, phi cảng, trên máy bay, bệnh viện, trong cả những tiệm ăn ..vv. Ai vi phạm lệnh cấm bị phạt vạ bằng tiền rất nặng. Cảnh những anh chị công chức Mỹ nghiện  hút thuốc lá đứng rúm ró hít lấy, hít để ở hai bên cửa ra vào những công tư sở trông đúng là một thảm cảnh xã hội. Việc hút thuốc điếu từng được coi là việc làm của giới thượng lưu thanh lịch nay trở thành một tật xấu tai hại cần bị loại trừ. Chính quyền một số thị trấn Mỹ còn đe  dọa phạt nặng cả những người hút thuốc ngoài đường, trong công viên.

Thomas Mann, văn sĩ Ðức, trong tiểu thuyết La Montagne Magique của ông diễn tả một nhân vật mê hút thuốc đến nỗi “chỉ ăn đ hút thuc cho ngon .. Từng là người nghiện thuốc lá trong nhiều năm tôi thấy Thomas Mann tả đúng. Sau những bữa ăn có thịt cá người ta hút thuốc để làm tiêu đi mùi cá thịt. Khói thuốc sau bữa ăn đậm hơn, ngọt hơn, thấm hơn.

— Người Tầu có câu: “Cn tin như anh nghin cn điếu thuc phin sau ba ăn …”

Ðó là lời anh Hiếu Chân Nguyễn Hoạt — năm 1984 ở Thành Hồ anh bị bắt giam cùng với bọn Biệt Kích Cầm Bút chúng tôi, anh mất năm 1986 trong Nhà Tù Chí Hoà — nói với tôi trong một chiều những năm 60 xa xưa khi chúng tôi nằm bên pờ-la-ti. Nhận xét ấy thật đúng. Với người hút thuốc khói thuốc lúc nào cũng cần, nhưng sau khi ăn là cần nhất. Những người nghiện nặng còn phải được hút giữa bữa ăn mới có thể ăn ngon.  Trong phim Bonjour Tristesse đươc làm theo tiểu thuyết cùng tên của Francoise Sagan, khán giả cười ồ lên khi thấy kép Yves Montand làm tình nồng nhiệt với nhân tình — quên mất tên em nữ diễn viên đóng vai này, nghĩ mãi không ra. Hình như là em  Mylene Demongoet. Chỉ nhớ thêm là em cũng là đào nữ trong phim Sois belle et tais-toi — vừa buông em ra là Yves Montand với tay lấy gói thuốc bên bàn ngủ, đốt lưả hít liền một khi.

Theo thông lệ, một thứ luật bất thành văn, khi bọn Việt Cộng thi hành án hành quyết một tử tù ở Khám Lớn Chí Hoà, chúng đánh thức người tử tù lúc 4 giờ sáng, đọc án, cho ăn bữa cuối: tô mì hay cái bánh bao, uống ly nước ngot, hút hai điếu thuốc có cán rồi bịt mắt, nhét trái chanh hay trái cóc vào miệng, cho vào xe bít bùng đưa lên bãi bắn Thủ Ðức, cho đứng trước dẫy thùng phuy và bắn vào lúc 5 giờ sáng.

Khói thuốc lá vô cùng quan trọng với những người tù trong quần đảo ngục tù Cộng sản. Người tù bị nhốt giữa bốn bức tường không có việc gì để làm ngoài việc hút thuốc lá. Thuốc lào. Tôi từng nghe kể chuyện có những người tù Hoả Lò Hà Nội đổi cả một bộ quần áo lấy bao thuốc lá, những anh bạn sĩ quan cải tạo về kể chuyện khi sống ở những trại lao cải miền Bắc, tuy đói cơm, nhiều anh thèm khói thuốc lào quá chung nhau đổi cả một phần cơm để chỉ lấy có ba điếu thuốc lào. Mới đây có tin đàn ông Mít nay hút thuốc lá vô địch Á chau, số đàn ơng Việt nghiện hút thuốc lá cao hơn cả đàn ông Tầu .

Là người từng mê thuốc lá, mỗi ngày hút ít nhất là 50 điếu — 2 gói rưỡi — bánh xe tị nạn đưa tôi sang sống ở Virginia, đồng đất trồng cây thuốc lá nhiều nhất thế giới, tôi đã bỏ hút – từ năm 1990 — nhưng cảm khái khi thấy thuốc lá bị cấm đoán, bị tiêu diệt, tôi viết bài Ai Điếu Cigarettes này.

Trên đường v nhđy

Chiu chm ru chân ngày

Tiếng bun vang trong cây

Tiếng bun vang trong mây ..

Có phi su vn c

Cht trong hn chiu nay ?

Tôi là người l khách

Mu chiu khó làm khuây

Nh nhà châm điếu thuc

Khói huyn bay lên cây

Khói huyn bay lên mây ..

Thơ Hồ Dzếnh, Dương Thiệu Tước phổ nhạc. Trong thi ca Việt có bao nhiêu bài, bao nhiêu lời nói đến khói thuốc là? Tôi biết có hai bài. Bài Chiu vừa kể trên đây và bài Ðôi B của Quang Dũng:

Thương nh ..ơ h.. thương nh ai ?

Sông xa tng lp lp mưa dài

Mt kia em có su cô qunh

Khi chm heo v mt sm mai ?

Rét mướt mùa sau chng sp ng

Bên này em có nh bên kia ?

Dăng dăng mưa bi quanh phòng tuyến

Qunh vng chiu sông lnh bến T .

Khói thuc xanh dòng khơi li xưa

Ðêm đêm sông Ðáy lnh đôi b

Thoáng hin em v trong đáy cc

Nói cười như chuyn mt đêm mơ .

Xa quá ri em người mi ng

Bên này đt nước nh thương nhau .

Em đi áo mng buông hn ti

Dòng l thơ ngây có rt rào ?

Một chiều mùa mưa những năm 1981, hay năm 1982 tôi đạp xếđi lang thang trong những đường phố Sài Gòn thân thương, trái tim tơi buồn và nặng như đá tảng. Trời đổ mưa tôi ghé xe đạp vào tránh mưa trong mái hiên một nhà đường Trương Minh Giảng, gần Nhà Thờ Ba Chuông .

Trên manh chiếu rách trải trong một góc mái hiên ấy một thiếu phụ đang nằm. Ngôn từ Thành Hồ thời gian ấy gọi những người không nhà như nàng là dân Ở Vỉa: ăn ngủ ở vỉa hè. Nàng bụng chửa, nằm quay mặt vào trong. Tôi ngồi bó gối nhìn đường phố trắng xoá dưới cơn mưa lớn. Những điếu thuốc lá Vĩnh Hão vấn lấy cháy trên môi tôi. Chiều ấy tôi làm bài thơ nhắc đến điển Thị Mịch, nữ nhân vật trong tiểu thuyết Giông Tố của Vũ Trọng Phụng, và mượn một câu trong Ðôi Bờ của Quang Dũng:

Lc loài góc ph, va hè xưa

Gp em nm ép mái hiên mưa .

Na mái Tây hiên tình t nh !

Chín tng đa ngc não nùng chưa !

T Thc v trn , cù chng nói .

Giáng Tiên xung thế , gi không thưa .

Nàng nghiêng Th Mch, chàng ôm gi.

Khói thuc xanh dòng khơi li xưa .

Tôi là người đưa cái tên “Lucky Ba Hàng Ch vào phóng sự nhưng tôi không phải là người đặt ra cái tên ấy .

Số là hiệu thuốc điếu Lucky Strike của Mỹ có ba loại. Thứ tồi nhất được làm để cung cấp cho Quân Tiếp Vụ Mỹ là thứ rẻ tiền nhất và cũng là thứ tồi nhất. Lucky Strike hai hàng chữ là thứ bán cho dân chúng, phẩm chất khá hơn, dưới đáy bao có in hàng chữ Lucky Strike. Lucky Strike Ba Hàng Chữ là thứ dành để xuất cảng, bán ra nước ngòai, cần cạnh tranh với những hiệu thuốc điếu các nước khác nên có phẩm chất cao nhất. Ngoài hai hàng chữ Lucky Strike in ở đáy bao thuốc, trên thân từng điếu còn có in hàng chữ nhỏ “For Export onlyChỉ dành cho xut cng. Ðiều này có nghĩa là chính dân Mỹ trong nước lại không được thưởng thức thứ thuốc Lucky xuất khẩu này. Từ những năm 1970 hàng chữ trên được đổi là “Singapore duty not paid.

Tôi bắt đầu hút Lucky khoảng năn 1960. Năm ấy giá một bao Lucky Hai Hàng Chữ 28 đồng bạc Việt Nam Cộng Hoà, giá một gói Lucky Ba Hàng Chữ 30 đồng. Như đã nói không phải những công tử Sài Gòn hút Lucky chia Lucky ra làm ba hạng và đặt ra cái tên Lucky Ba Hàng Chữ. Những chị bán thuốc lá vỉa hè Sài Gòn chỉ cho các công tử biết Lucky có ba hạng.

— Sao chị vẫn bán cho tôi Lucky có 28 đồng mà hôm nay chị lấy tôi những 30 đồng ?

— Thứ cậu vẫn mua là Lucky Hai Hàng Chữ. Thứ này Ba Hàng Chữ, ngon nhất đó cậu. Vì là Lucky Ba Hàng Chữ nên giá đắt hơn.

Những năm 1965 giá thuốc Mẽo ở Sài Gòn giống nhau: Philip Morris Vàng, Lucky Strike, Pall Mall, Marlboro, Winston vv.. 70 đồng một gói. Từ 1972 cho đến ngày tan hàng Tháng Tư 1975 giá 400 đồng một gói.

Sau Tháng Tư 1975, Lucky, Pall Mall, Philip Morris biến mất trên hè phố Sài Gòn bị cưỡng chiếm, bị đổi tên trong mười mấy mùa tang thương đen hơn mõm chó. Giờ nay – từ năm 1990 — những thứ thuốc Mẽo ấy lại có mặt ở Thành Hồ như không có chuyện gì xẩy ra cả. Nhưng số người hút thuốc lá Mỹ ở Sài Gòn nay giảm đi nhiều. Những người nghiện Lucky, Philip, Pall Mall năm xưa nay đã trở thành những khứa lão tuổi đời Sáu Bó, Bẩy Bó, nhiều vị đã qua những năm tháng tù đầy vất vả, cơ cực, nhiều vị chưa tịch nhưng không còn sống ở Sài Gòn nữa. Những người hút thuốc điếu trẻ quen với loại thuốc lá vàng 555, Jet, loại thuốc vẫn được gọi là“gu Ăng-lê” không thích thuốc Mỹ là loại thuốc lá nâu, nặng và đậm hơn.

Một buổi chiều vào những năm 1982, 1983 u ám tôi ghé xe đạp vào Công Trường trước chợ Bến Thành đứng nhìn lên toà soạn Nhật báo Sàigòn Mới bên kia đường Phạm Ngũ Lão. Tôi mường tượng hình ảnh tôi những năm 1960 tôi ba mươi tuổi, tôi là nhân viên báo Sàigòn Mới, những buổi chiều năm xưa tôi đứng trên hiên gác kia nhìn sang chợ Bến Thành. Tôi hút mấy điếu thuốc lá trước khi rời đi. Việt Cộng vào Sài Gòn đập phá ngay bức tượng Người Lính VNCH truớc nhà Quốc Hội, chúng giữ lại hầu hết tất cả những bức tượng Thánh Tổ Binh Chủng Quân Đội Quốc Gia VNCH. Tượng Quách thị Trang, người nữ sinh bị trúng đạn chết trong một cuộc biểu tình chống chính phủ Ngô Đình Diệm năm 1963 đặt ở Công Trường Chợ Bến Thành vẫn còn đó, tượng chứng kiến sự hờ hững và hối hả kiếm sống của người Sài Gòn. Cảnh cũ, nguời xưa, tâm trạng mới. Tôi nhớ những câu thơ hoài cổ :

To hoá gây chi cuc hí trường

Ðến nay thm thot my tinh sương .

Li xưa xe nga hn thu tho

Nn cũ lâu đài bóng tịch dương ..

Cảm khái tôi làm bài thơ:

Hỏi Quách thị Trang

Em vn chau mày cùng tuế nguyt

Anh còn trơ mt vi tang thương

Li x xe nga hn tê lit

Nn cũ công trường bóng tch dương .

Mt anh trng, mt em xanh biếc

Hai đa nhìn nhau, đá vi xương .

Ðá vi xương sao tình tha thiết

Ai bo rng âm cách vi dương ?

Tượng đá dãi du , người mi mt

Người cm thương hay tượng cm thương ?

Anh gi hn em từ đáy huyt :

— Quách th Trang …V gia công trường

Ðiếu thuc môi anh làn khói biếc

Cho la hương vn mái tóc hương .

Cho anh thy li mu hoa huyết

Trên áo em xưa trng ta sương .

Hai mươi năm trước ngày oan nghgit

Anh đng nhìn em ngã dưới đường .

Mái tóc xưa xanh nay trng hết

Ðường anh đi chưa hết đon trường .

Chợ đi chen chúc, người la lit

Ai nh em, ai tiếc, ai thương ?

Em nh thương gì , em có tiếc

Nhng vàng thôi đ, thm phai hường ?

Chuyn đi em biết, em không biết

Dim đã tiêu ri , Thiu cũng bương.

Cho anh hi mt câu cui hết

Mt li thôi ri cách âm dương :

— Người xưa hoá đá vì ly bit

Em đi ch ai, Quách th Trang ?

o O o

Những năm 1960 xanh thắm người nữ độc giả thơm như múi mít của tôi theo chồng về Mỹ, mấy năm sau khi trở lại Sài Gòn, nàng nói với tôi :

— Chồng em đưa em đi xem phong cảnh nước Mỹ từ bờ biển miền Tây sang bờ biển miền Ðông bằng xe hơi. Qua bang Virginia em thấy những cánh đồng trồng thuốc lá bát ngát. Bên đường có những tấm bảng đề hàng chữ: “Keep quiet. The Tobacco is sleeping ..” Anh thích hút thuốc lá Mỹ.. Ngày nào anh đến Mỹ khi đi qua những cánh đồng thuốc lá ở Virginia anh sẽ nhìn thấy tấm bảng ấy. Em chắc anh sẽ cảm động.

Năm mươi mùa lá rụng ngày xưa chẳng có bao giờ tôi mơ có ngày tôi đặt chân lên đất Mỹ. Nhưng rồi bánh xe đời dù khấp khểnh, dù muộn màng  cũng đưa vợ chồng tôi đến Mỹ trong một ngày thu muộn. Không những tôi chỉ sống nhờ trên đất Mỹ mà thôi, tôi còn sống ở ngay đồng đất Virginia , nơi có những cánh đồng trồng thuốc lá mênh mông. Nhưng đến nay, gần 20 mùa lá rụng, tuyết rơi, hoa anh đào nở bên dòng Potomac, không một lần nào tôi đi thăm những cánh đồng thuốc lá Virginia. Trong tưởng tượng tôi nhìn thấy cảnh tiêu điều, hoang tàn của những cánh đồng ấy khi thuốc lá bị coi là thứ thuốc độc hại người. Tôi đã nhìn thấy trước ở đó những tấm bảng đề hàng chữ :

 Keep crying !
The Tobacco is dead !
Khóc đi Em !
Thuc lá đã chết !

Nhưng bị triệt hạ, bị cấm đoán, Thuốc Lá, Thuốc Điếu Mỹ tuy đang chết nhưng vẫn chưa chết.

Tôi viết thêm:

Keep crying
The Tobacco is dying.
Khóc đi Em
Thuốc lá đang chết.

Theo tôi, trong thuốc điếu Mỹ: Lucky Strike, Pall Mall, Philip Morris, và thuốc pipe Mỹ: Seventy 9, Half and Half, có thuốc phiện.

Đến Virginia Mỹ đã hai mươi năm, tôi chưa một lần nhìn thấy một cánh đồng trồng thuốc lá nào.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: