• Năm 25 tuổi

    hoang-hai-thuy-25-tuoi.jpg

    Hoàng Hải Thủy, năm 25 tuổi, trong căn nhà 78/5 đường Mayer, mới đổi tên là đường Hiền Vương, Tân Định, Sàigòn, Năm 1957.
  • Thể Loại

  • Được yêu thích …

  • Bài Cũ

TÀ ÁO VĂN QUÂN

Nhạc sĩ Phạm Duy Nhượng: Tà Áo Văn Quân.

Nhạc sĩ Phạm Duy Nhượng: Tà Áo Văn Quân.

Trong những Chuyện Tình của người Tầu tôi cảm khái vì Chuyện Tình của chàng Tư Mã Tương Như và nàng Trác Văn Quân. Chuyện Tình này nhiều người Việt biết, nên tôi kể vắn tắt:

Tư Mã Tương Như sinh trưởng ở Ba Thục, người có văn tài. Thưở trẻ vì ái mộ nhân vật Lạn Tương Như thời Chiến Quốc, chàng lấy tên là Tương Như. Về sau chàng làm chu7a1c Tư Mã nên được gọi là Tư Mã Tương Như. Chàng vào kinh đô Lạc Dương để tìm công danh. Khi qua cây cầu biên giới, Tư Mã thề:

“Không có công danh ta sẽ không trở lại cầu này.”

Không biết chuyện Tư Mã thề trên cầu biên giới đất Thục là chuyện có thật hay là chuyện do người đời sau bịa ra; chỉ biết cây cầu ấy có thật. Và nhờ lời thề của Tư Mã Tương Như, cây cầu ấy được người đời gọi lả “Cầu Tư Mã.”

Cầu Tư Mã trong Thơ Nguyễn Bính:

“Lời thề buổi ấy cầu Tư Mã
Mà áo khinh cừu không ai may.”

Tư Mã Tương Như Thơ Hay mà Đàn Ngọt. Chàng còn nổi tiếng về tài chơi đàn. Trên đường tìm công danh chàng đến thị trấn Lâm Cùng. Chàng biết Lâm Cùng có ông nhà giầu họ Trác. Trác Ông có nàng con gái tên là Trác Văn Quân. Nàng Văn Quân đẹp nhưng vừa lấy chông được hai, ba năm thì chồng nàng chết. Sương Phụ Văn Quân trở về sống ở nhà ông bố. Tư Mã tìm cách chiếm trái tim Văn Quân. Nhờ ông bạn chàng ở Lâm Cùng giới thiệu, chàng được Trác Ông mời đến nhà dự tiệc. Trong tiệc Tư Mã biểu diễn đàn. Văn Quân – đã nghe tiếng Tư Mã đàn rất hay – nấp sau màn nghe đàn. Tư Mã đàn khúc Phượng cầu Hoàng. Nghe đàn, Văn Quân biết Tư Mã ngỏ ý yêu nàng, chàng muốn có nàng làm vợ. Đêm ấy, Văn Quân bỏ nhà, lẻn đến nơi Tư Mã ngụ, nàng đáp ứng lời tỏ tình qua tiếng đàn của chàng, tự nguyện làm vợ chàng. Tư Mã đưa Văn Quân về quê chàng. Nhà chàng quá nghèo. Câu thành ngữ “Tứ đồ bích lập: Bốn vách tường không” được dùng rất đúng cho nhà của Tư Mã.

Trác Ông giận con gái bỏ nhà theo trai nên ông không cho vợ chồng Tư Mã Văn Quân một su teng. Ông “cấm vận” họ. Tư Mã đưa Văn Quân trở lại Lâm Cùng. Chàng mở tiệm thịt chó ở chợ. Văn Quân ngồi két thu tiền. Nhiều ông bà họ Trác đến than phiền với Trác Ông:

“Vợ chồng nó làm chúng tôi xấu hổ. Ông cho chúng nó ít tiền để chúng nó mang nhau đi chỗ khác.”

Chuyện dân gian kể như thế, nhưng đó là chuyên người đời sau bịa ra. Chuyện thật là Trác Ông có cho vợ chồng Tư Mã  tiền, vàng và người làm. Việc ấy được ghi trong Sử Tầu:

Sử Trung Hoa. Tác giả Nguyễn Hiến Lê. Bản in năm 1983.

Bọn quí tộc, quan liêu – ( đời Hán ) – được nâng đỡ trong việc khẩn hoang, miễn phụ đảm. Do đó có nhiều địa chủ giầu lớn, có tới 800 nông nô. Có hồ câu cá, có rừng săn thú. Thời Hán Võ Đế, khi Tư Mã Tương Như sống vợ chồng với nàng Trác Văn Quân, được ông bố vợ cho một trăm nông nô và một triệu đồng tiền, khoảng 72 kí-lô Vàng.

Tôi, người viết những dòng chữ này, thấy chuyện Tư Mã Trác Văn Quân Cầy Tơ Sáo Măng Rựa Mận hay hơn, vừa tình tứ, lãng mạn  vừa thực tế. Tôi biết chuyện Tư Mã đờn kìm, Văn Quân theo trai từ năm tôi hai mươi tuổi. Chuyện làm tôi thắc mắc: Tư Mã chơi đàn, làm sao Văn Quân nghe đàn mà biết chàng yêu nàng? Sáu mươi năm sau, sống ở Kỳ Hoa, mò trên Internet, tôi tìm được lời giáp đáp: Tư Mã đờn khúc nhạc có lời. Đây là lời bản Phượng Cầu Hoàng:

Chim phượng, chim phượng về cố hương,
Ngao du bốn bể tìm chim hoàng
Thời chưa gặp chừ, luống lỡ làng.
Hôm nay bước đến chốn thênh thang.
Có cô gái đẹp ở đài trang,
Nhà gần người xa não tâm tràng.
Ước gì giao kết đôi uyên ương,
Bay liệng cùng nhau thỏa mọi đường.

Nguyên văn:

Phượng hề, phượng hề quy cố hương,
Ngao du tứ hải cầu kỳ hoàng,
Thời vị ngộ hề vô sở tương,
Hà ngộ kim tịch đăng tư đường.
Hữu diệm thục nữ tại khuê phường,
Thất nhĩ nhân hà sầu ngã trường.
Hà duyên giao cảnh vi uyên ương
Tương hiệt cương hề cộng cao tường.

Sài Gòn khoảng năm 1960 Nhạc sĩ Châu Kỳ làm bản nhạc Phượng Cầu Hoàng. Đây là lời Nhạc:

Trác Văn Quân. Tranh do Thợ Vẽ Tầu đời nay tưởng tượng vẽ ra: Nàng Sương phụ đa tình nép sau màn nghe Chàng Tư Mã hào hoa đàn khúc Phượng cầu Hoàng.

Trác Văn Quân. Tranh do Thợ Vẽ Tầu đời nay tưởng tượng vẽ ra: Nàng Sương phụ đa tình nép sau màn nghe Chàng Tư Mã hào hoa đàn khúc Phượng cầu Hoàng.

Ôi gót son bao giờ em tôi 
Có theo chim Hoàng đưa lối
Cây mùa Xuân nối vòng tay
Ôi gió nào hôn khẽ làn tóc
Tóc nào anh quấn vai này?
Trăng nào tô chuốt đôi mày?

Em gót chân yêu kiều in dấu
Cánh chim phiêu bồng về đâu
Sông nào in bóng hình nhau?
Ôi núi còn dung nhan mười sáu?
Mây đoàn viên lướt ngang đầu
Đưa hồn lên những tinh cầu

Ngàn đời còn thương ai thương nhớ phút sánh vai
Lời thề cùng tương lai ghi gió nước ra khơi
Hỡi em hoa trang đài
Sao sáng đôi vai gầy
Lời nguyền anh chép vào mây

Em giấc xuân đêm nào lưu luyến
Có nghe cung đàn kỳ duyên
Đưa tình sang bến thuyền quyên
Ôi phút kề môi trong tiền kiếp
Tay cầm tay đón Nghê Thường
Cho trần gian hoá Thiên Đường

Alice và tôi rất mê bản Nhạc Phượng Cầu Hoàng Châu Kỳ. Nhạc hay, lời Nhạc là Thơ Hay Tuyệt Cú.

Tôi hỏi Thái Thủy:

“Lời bản Phượng Cầu Hoàng Nhạc Châu Kỳ là Thơ ai thế?”

Thái Thủy:

“Thơ Đinh Hùng. Năm ấy Đài Phát Thanh dự định làm một vở Kịch Thơ. Dự định này nửa chừng bị bãi bỏ. Châu Kỳ thấy bài Thơ của Đinh Hùng làm cho vở Kịch, cảm khái mà làm Nhạc.”

Tôi viết rõ: “..gót son bao giờ em tôi..” Không phải “gót son bao giờ em tới…” Gót son bao giờ em theo chim hoàng đến với anh? Hoàng đến với anh..”

 o O o

Không nhớ năm nào, chỉ nhớ là trong khoảng 10 năm từ 1955 đến năm 1965, tôi được nghe bản Nhạc “Tà Áo Văn Quân.” Đây là Lời Nhạc:

Có những chiều hoa, nồng nhạt say liên hoan
Bên những người hoa, ngạt ngào hương tóc phấn
Một chàng phiêu lãng, ôm đàn tới giữa đời
Đàn hôn làn tóc, người đẹp tươi nét môi
Mộng vương tà áo
Nhạc giao tình chơi vơi!

Ta gửi về người ơi! Mấy cung đàn Tư Mã xưa
Yêu đôi mắt huyền
Xinh như dáng thuyền
Ai nhẹ lay màn the thấp thoáng?
Nàng nhẹ đôi gót hài
Dừng bên mái ngoài
Văng vẳng tiếng ai cười
Như mộng đời xa xôi

Tư Mã chàng ơi, dừng đàn bên Văn Quân
Nâng phím hào hoa, kề làn môi giai nhân
Dựng nhà bên suối, cung đàn ấp má đào
Mộng chưa tàn khúc, Phượng Cầu lưu luyến nhau
Phượng ôi! Đàn vắng
Tìm chim Hoàng nơi nào?

Nhạc và Lời Tà Áo Văn Quân là của ông Phạm Duy Nhượng. Ông này là anh của Nhạc sĩ Phạm Duy. Phạm Duy Nhương sống đời bình dị, không nổi tiếng lắm mà cũng không tai tiếng.

Phạm Duy Nhượng (1919-1967) là người anh thứ hai của nhạc sĩ Phạm Duy. Ông là em ông Phạm Duy Khiêm. Là một nhà giáo, một nghệ sĩ tài tử, Phạm Duy Nhượng để lại cho nền Tân nhạc Việt Nam một số ít nhạc phẩm, nhưng bài nào cũng có giá trị.

Phạm Duy kể về Phạm Duy Nhượng.

Từ lúc sinh ra cho tới khi trưởng thành, tôi và người anh thứ hơn tôi hai tuổi — Phạm Duy Nhượng — có khoảng 16 năm sống gần nhau, Tôi rất thân với anh Nhượng. Trong một gia đình thiếu người cha, vắng người anh cả nhưng tuổi niên thiếu của chúng tôi rất lành mạnh, chúng tôi không bị lôi cuốn vào những thú vui không tốt như đánh bạc, hút thuốc. Tôi và anh Nhượng có chung một cái thú là đọc sách, giữ sách, và ca hát, đánh đàn. (.. .. .. )

Anh Nhượng chăm học và ít ham chơi. Có lẽ vì anh bị bệnh thương hàn lúc còn bé rồi mang tật méo miệng nên anh sống ít giao thiệp. Tài hoa của anh phát tiết ra ngoài khi tôi kéo anh vào lĩnh vực nghệ thuật mà tôi đang cổ võ: phổ biến: một nền âm nhạc mới toanh, so với nền nhạc cổ đang suy tàn.(.. .. .. )

Thế rồi, cuộc đời làm cho anh em tôi phải xa nhau, tôi bỏ nhà đi theo một gánh hát lưu diễn từ Bắc vào Nam, anh Nhượng lấy vợ là chị Hoàng Thị Sâm, học trò của anh và là cô con gái nhà lành đẹp nhất Hưng Yên. Chị Sâm đẻ cho anh Nhượng hai đứa con trai, rồi chị dâu tôi bị bệnh qua đời. Mẹ tôi cho tôi biết  sau ngày vợ chết, trong mấy năm liền, anh Nhượng thường giở những chiếc áo dài của vợ ra nhìn ngắm và khóc. (.. .. .. )

Không biết anh tôi khởi sự hút thuốc lá vào lúc nào, nhưng khi thường xuyên sống gần anh trong những ngày ở Phú Nhuận, tôi thấy anh ”đốt” trong một ngày tới ba, bốn bao thuốc lá… Thầy anh hút quá nhiều thuốc lá, tôi sợ cho anh quá. Quả nhiên, vào năm 1967 anh Nhượng chết vì bệnh ung thư phổi.

Đây là lời bản Nhạc Vui của nhạc sĩ Phạm Duy Nhượng

Ba Bà Mẹ Chồng

Ba bà đi bán lợn xề
Ấy thế mới gặp ngày hôm nay là ngày thứ sáu
Ba bà lóc cóc trở về lon ton…
Ði bán lợn con
Chứ ba bà bây giờ thời đi bán lợn con
Hôm này là cái hôm cấm thịt
Bà ới cũng lon ton, ấy lon ton trẩy, trẩy về…
Ði đường xa có bạn bè
Ấy thế mới chuyện trò loanh quanh
Ba bà kể tội con dâu
Nàng dâu nhà tôi
Ới a cầm tinh con Hợi
Vừa ngu  vừa dại
Vừa béo vừa đen
Mắt trắng môi thâm
Lưng bằng cái tủ
Người hôi như cú
Ðầu tóc bù xù như cái ổ chuột trù…

Làm chậm như rùa
Ăn như ăn cướp
Nói sau quên trước
Ruột để ngoài da
Suốt ngày tơ tưởng đến cái cô hàng quà
Ới dâu ơi là dâu
Ới râu ơi là rầu….

— Con dâu tôi nó giống con dâu bà,
Ðêm nằm nó ngáy như gọi đò sang sông
Hễ bảo quét nhà thời bẩy ngày nó quét chửa xong
Hễ ăn là nó ăn tém tẹm hết nồi trong nồi ngoài…

— Con dâu của tôi thì khác hẳn con dâu của các bà.
Nàng dâu nhà tôi
Ới a cầm tinh con Ngọ
Vừa ngoan vừa ngộ
Vừa khéo  vừa khôn
Mặc juýp eo thon
May quần xít hẹp
Lái mô-bi-lét
Chạy khắp Sè gòn
Chạy phom phom như cái kiểu ngựa lồng
Nhiều cậu si tình cay như cay ớt
Kéo nhau xúm xít chầu chực bon chen
Suốt ngày ngơ ngẩn đứng bên cột đèn
Ới dâu ơi là dâu
Ới rầu ơi là rầu….

Khoảng năm 1965 tôi làm trong tòa soạn Nhật báo Tiền Tuyến cùng với Phan Lạc Phúc. Một hôm tôi nói đến chuyện tôi không biết  tác giả bài Tà Áo Văn Quân có vào Sài Gòn năm 1954 hay không, Phan Lạc Phúc nói:

“Phạm Duy Nhượng ở Sài Gòn. Muốn nói chuyện với Lúy không?”

PL Phúc gọi điện thoại ngay cho Phạm Duy Nhượng, tôi được nói chuyện với nhạc sĩ tác giả Tà Áo Văn Quân:

“Tôi mê Tà Áo Văn Quân nhưng chẳng bao giờ tôi được gặp anh.”

Tác giả Tà Áo Văn Quân qua đời ở Sào Gòn năm 1966. Như vậy là tôi được nói chuyện với anh khoảng một năm trước khi anh vĩnh biệt cõi đời này.

Ông Phạm Duy Tốn – thân phụ của ba anh em Phạm Duy Khiêm, Phạm Dung Nhượng, Phạm Duy Cẩn – là một trong những nhà văn Việt Nam đầu tiên của Việt Nam. Ông PD Tốn là tác giả bộ sưu tập chuyện Tiếu Lâm Việt Nam. Tôi trích vài truyện trong tập BẨM QUAN LỚN, NGÀI MINH LẮM !

Anh lính ngớ ngẩn

Xưa có một ông Quan đi làm ở huyện sở; có cái lông voi vẫn để xỉa răng, bỏ quên ở nhà. Mới gọi một thằng lính, bảo nó rằng :

– Mày về bẩm với bà đưa cho tao cái lông voi.

Anh lính ngớ ngẩn, đi đường quên mất, không nhớ là lông gì, chỉ nhớ “lông” mà thôi. Về đến nhà, bẩm bà xin bà một cái lông cho Quan. Bà ngẩn ra, không hiểu làm sao ông lại cho nó về lấy một cái lông ! Hay là ông nhớ, mà muốn có một cái của mình để cho đỡ nhớ chăng ? Thôi, dễ thường phải thế đấy ! Vội vàng vào trong buồng, luồn tay nhổ một cái, gói vào mảnh giấy, đưa cho thằng lính mà dặn nó rằng :

– Mầy phải giữ cho cẩn thận, đừng có giở ra xem mà bay mất thì mày chết.

Thằng lính vâng, rồi đi.

Nhưng mà ban nãy nó quên, chỉ nhớ ông dặn về lấy cái lông, cho nên bây giờ nó tò mò, muốn biết rõ là lông gì. Đi đến bờ sông, nó mới giở ra xem. Chẳng may gió thổi sợi lông bay mất. Nó sợ quá.

Song nó đã biết đó là lông gì rồi, cho nên vội vàng chạy về nhà, nói chuyện đầu đuôi với mẹ, và xin mẹ một cái lông khác để thế vào, không có thì Quan đánh chết. Mẹ thương con, bèn nhổ cho con một cái, gói vào giấy cẩn thận, rồi đưa cho con mang đi.

Thằng lính đem về trình Quan.

Quan giở ra, trông thấy; giận lắm, quát lên rằng :

– Lông gì thế này ?

– Dạ,… bẩm… lông… lông…

– Lông ! lông ! lông l.. … mẹ mày đây à!

Thằng lính về nói với mẹ nó:

– Quan huyện ta tinh ý lắm. Quan nhìn thấy là biết ngay lông của mẹ.

Anh chàng lẩn thẩn

Ngày xưa có một anh tính khí lẩn thẩn: hễ vợ đi đâu, cũng đi theo đấy; vợ ngồi đâu cũng ngồi ngay bên cạnh, để giữ gìn cái của vợ, kẻo sợ nó đánh rơi mất.

Người vợ bảo làm sao cũng chẳng nghe, cứ quấn quít, không chịu rời nó ra một bước nào.

Vợ tức mình quá, một hôm, mới nhặt một cái mảnh sành, giắt sẵn vào lưng, rồi ra đi chợ. Anh chồng lẽo đẽo theo sau.

Ði đến một cái ao, nó quay lại bảo cu cậu về đi, không về thì nó vất cái ấy xuống ao cho rồi. Cu cậu không về. Nó mới cầm miếng mảnh sành, ném đánh “bõm” một cái xuống ao, mà nói giỗi rằng:

– Bảo mãi cũng chẳng nghe thì để làm gì mà không vất đi cho rảnh

 Nói rồi, ngoay ngoảy đi.

Anh nọ tưởng vợ ném cái ấy xuống ao thật, vội vàng chạy về nhà lấy cái gầu đến tát nước. Tát cạn ao rồi, xắn quần, lội xuống ao mị tìm. Tôm cá nhảy chung quanh bên mình vô số, cũng chẳng bắt, cứ hì hục mò tìm cái kia; mãi cũng không thấy.

Có một chị đi đến đấy, thấy thế hỏi rằng:

– Bác tìm gì vậy? Sao cá nhiều thế kia, mà không bắt?

– Tôi tìm cái này. Chẳng thiết gì cá!

– Thế thì bác cho tôi xuống bắt ít cá vậy, chẳng có hoài của.

– Ừ, cá đấy, tha hồ xuống mà bắt. Nhưng mà hễ có tìm thấy cái gì, thì phải trả tôi.

Chị nọ cũng chẳng biết là cái gì; chỉ muốn bắt mấy con cá, cho nên cứ ừ liều. Rồi vén váy, lội xuống ao, bắt cá. Ai ngờ chị ta cúi chổng mông, để hở cái gì ra! Anh kia trông thấy, vội vàng chạy lại, nắm lấy cái ấy, mà kêu lên rằng:

– A! a! a! đây rồi! Của tôi đây rồi! Gớm! Mầy để tao tìm mãi từ sớm đến giờ!

Nói rồi, lại trách chị kia rằng:

– Sao chị tệ thế? Chị bắt được, mà chị lại không trả cho tôi?

Chị nọ kêu giãy nãy:

– Buông ra! Ô hay chửa kìa!

Anh ta không buông, cữ giữ chặt lấy.

Chị cãi của chị, anh cãi của anh; đương lôi thôi thì người vợ vừa về đến đấy, thấy thế, vội vàng tốc váy lên, bảo chồng rằng:

– Của nhà ta đây kia mà! Ơ nhầm! Buông bác ấy ra chứ!

Anh nọ trông lên, thấy rõ của mình đâu vẫn ở đấy, mới buông chị kia ra, mà nhăn nhở nói rằng:

– Ô hay! Của bác ấy cũng như cái của ta nhỉ?

3 Responses

  1. Hay qua xa bac HHT ziet hay ghe
    Dzi Dzom zde hieu
    Cam on Bac nhieu

  2. Tôi được nghe đĩa hát 78 tours thu bài Tà Áo Văn Quân do Thái Thanh hát vào khoảng giữa hai năm 1955-1957. Tết năm 1955 hay 1956 tôi theo anh tôi lên Đà Lạt ăn tết; anh tôi mang theo đĩa hát ấy. Tất nhiên hành lý của anh cũng có, nhưng xem ra rất gọn, nhẹ. Có người hỏi, “sao hành trang anh ít thế?” thì anh trả lời, “tớ chỉ cần ăn tết bằng đĩa hát này thôi.”
    Đĩa ấy tất nhiên tuyệt bản, thất truyền rồi. Tôi dò hỏi bao lâu nay, không một ai biết/nhớ là Thái Thanh đã thu đĩa bài hát ấy cả.
    Bài hát, thương thay, cũng hiếm người biết tới.
    Nay biết là có ông cũng ngưỡng mộ tác giả và bài ca. Xin bắt chước ông mà than, “cảm khái cách gì.”

  3. http://hopamviet.com/chord/song/ta-ao-van-quan/W8IUW079.html

    Trên đây là link dẫn đến website có 4 ca sĩ hát bài Tà Áo Văn Quân, trong đó có Thái Thanh. Tiếc thay, tiếng hát không khỏi bị biến dạng.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: